İran'ın bölgesel stratejisinde yeni bir dönüm noktası yaşanıyor. Tahran yönetimi, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki derinleşen rekabeti, kendi nüfuzunu artırmak için en etkili diplomatik silah haline getirdi. İran Savaşı'nın en derin etkisi, ittifaklar ve bölgesel düzenin mimarisi üzerinde şekillenirken, bu gelişme Körfez'deki güç dengelerini kökünden sarsıyor.
Rekabetin Arka Planı
Suudi Arabistan ve BAE, uzun yıllar boyunca Ortadoğu'daki birçok krizde ortak hareket eden iki müttefikti. Yemen savaşı, Katar ablukası ve Libya müdahalesi gibi dosyalarda aynı safta yer aldılar. Ancak, son yıllarda bu iki ülke arasında belirgin bir ayrışma yaşanıyor. BAE'nin Yemen'de güney ayrılıkçıları desteklemesi, Suudi Arabistan'ı rahatsız ederken; Suudi Arabistan'ın Çin ve Rusya ile yakınlaşması, BAE'nin Batı ile olan bağlarını zorluyor. İşte bu ayrışma, İran'ın işine geliyor. Tahran, Suudi-BAE rekabetini körükleyerek kendine yeni müttefikler buluyor ve yaptırımlar altında nefes alabileceği bir alan yaratıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu rekabet, sadece Körfez bölgesiyle sınırlı kalmıyor. İran, Suudi Arabistan ile BAE arasındaki gerilimi kullanarak Yemen, Irak, Suriye ve Lübnan'da kendi nüfuzunu pekiştiriyor. Örneğin, Yemen'de İran, Suudi Arabistan'a karşı BAE destekli ayrılıkçıları dolaylı olarak destekliyor. Aynı zamanda, BAE'nin İran ile ticari ilişkilerini sürdürmesi, ABD'nin yaptırım politikasını zayıflatıyor. Küresel düzeyde ise bu rekabet, Rusya ve Çin'in bölgeye nüfuz etmesini kolaylaştırıyor. Moskova ve Pekin, Körfez'deki bu bölünmeyi kendi çıkarları için kullanarak enerji ve ticaret anlaşmaları yapıyor.
İran'ın Stratejisi: Böl ve Yönet
Tahran, Suudi-BAE rekabetini adeta bir diplomatik akrobasiyle yönetiyor. Bir yandan Suudi Arabistan ile doğrudan diyaloğu sürdürürken, diğer yandan BAE ile ekonomik ilişkilerini derinleştiriyor. İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan'ın Abu Dabi'ye yaptığı ziyaretler, bu dengeli oyunun bir parçası. Ayrıca, İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis güçleri, bu rekabeti kendi lehine çevirmek için kullandığı kozlar arasında. İran, Suudi Arabistan'ın yumuşama sinyallerine rağmen, BAE'nin ticari kapılarını açık tutarak yaptırımlardan kaçmanın yollarını arıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için bu gelişme, hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Ankara, Suudi Arabistan ve BAE ile son dönemde normalleşme adımları atarken, İran'ın bu iki ülke arasındaki rekabeti kullanması Türkiye'nin Körfez politikasını zorlayabilir. Türkiye'nin özellikle Katar ile olan güçlü bağları ve Mısır ile yakınlaşması, bu denklemde yeni bir cephe açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Azerbaycan ve Pakistan ile geliştirdiği iş birliği, İran'ın bölgesel yayılmacılığına karşı bir denge unsuru olarak öne çıkıyor. Ancak, Türkiye'nin ekonomik olarak BAE ile yakın ilişkileri, Tahran'ın oyununa karşı temkinli bir duruş sergilemesini gerektiriyor. Sonuç olarak, Ankara'nın bu karmaşık rekabet ortamında taraf tutmak yerine kendi çıkarlarını koruyacak esnek bir diyalog sürdürmesi bekleniyor.
