ABD Savunma Bakanlığı, İran ve desteklediği milis gruplarının Basra Körfezi'ndeki Amerikan askeri varlığına yönelik son haftalarda artan saldırıları nedeniyle bölgedeki askeri konuşlanma planlarını gözden geçiriyor. Middle East Eye'ın haberine göre üst düzey Pentagon yetkilileri, özellikle Irak, Suriye ve Yemen'deki İran bağlantılı güçlerin insansız hava araçları ve füzelerle gerçekleştirdiği saldırıların ardından, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki askeri üslerin yeniden konumlandırılmasına yönelik seçenekleri masaya yatırdı. Bu değerlendirme, ABD'nin bölgedeki caydırıcılık kapasitesini koruma hedefi ile olası bir kriz anında askeri personel ve ekipman güvenliğini sağlama gereksinimi arasında denge kurmayı amaçlıyor.
Artan tehditler ve askeri yanıtlar
İran'ın Şubat 2025 itibarıyla Suriye'deki Amerikan güçlerine yönelik saldırıları yoğunlaştırdığı, Irak'taki Şii milislerin ise ABD'nin Ayn el-Esad üssünü hedef alan roket ve drone saldırıları gerçekleştirdiği bildiriliyor. Pentagon yetkilileri, bu saldırıların İran'ın bölgesel nüfuzunu pekiştirme ve ABD'yi geri adım atmaya zorlama stratejisinin bir parçası olduğunu düşünüyor. Buna karşılık ABD, Patriot hava savunma sistemlerini daha ileri konumlara yerleştirirken, CENTCOM bünyesinde hızlı müdahale kuvvetleri oluşturdu. Ancak bazı üst düzey komutanlar, mevcut üslerin yoğun füze ve drone tehdidine karşı yeterince korunaklı olmadığına dikkat çekerek, daha küçük ancak daha hareketli birliklerin konuşlandırılması veya hava gücünün Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia gibi daha güvenli adalara kaydırılması gibi seçenekleri değerlendiriyor.
Analistler, ABD'nin Körfez'deki askeri varlığını azaltması halinde Suudi Arabistan ve BAE gibi geleneksel müttefiklerin güvenlik endişelerinin artacağını; ancak tam tersi bir senaryoda da İran'ın bölgede daha agresif bir tutum sergileyebileceğini belirtiyor. Bu ikilem, Washington yönetiminin diplomatik kanallarla Tahran üzerinde baskı kurma çabalarını da zorlaştırıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Körfez'deki askeri yapılanmasında yapılacak herhangi bir değişiklik, sadece İran'la doğrudan çatışma riskini değil, aynı zamanda küresel enerji fiyatlarını da etkileme potansiyeli taşıyor. Basra Körfezi'nden geçen petrol ve LNG sevkiyatının yaklaşık %25'ini oluşturan Hürmüz Boğazı'nın güvenliği, ABD donanmasının varlığına bağlı durumda. Ayrıca Rusya ve Çin'in bölgede artan nüfuzu, ABD'nin askeri çekilme kararını daha karmaşık hale getiriyor. Kremlin'in Suriye'de İran ile koordineli biçimde ABD karşıtı bir cephe oluşturması, Pekin'in ise Suudi Arabistan ve İran arasında arabuluculuk yaparak enerji güvenliğini garanti altına almak istemesi, Washington'ın stratejik hesap kitap yapmasını zorunlu kılıyor. Öte yandan İsrail, İran'ın nükleer programına yönelik endişelerini sürdürürken, ABD'nin bölgeden asker çekmesi halinde Tel Aviv'in kendisini daha savunmasız hissedebileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin Körfez'deki askeri varlığını yeniden düzenlemesi durumunda doğrudan etkilenecek ülkeler arasında. Ankara, Irak ve Suriye'de İran destekli gruplarla mücadele ederken, ABD'nin bölgeden kısmen çekilmesi Türkiye'nin sınır güvenliğini ve terörle mücadele operasyonlarını zorlaştırabilir. Öte yandan, İran'ın olası bir askeri boşluğu doldurması, Türkiye'nin Katar ve Libya'daki askeri varlığıyla denge kurma çabalarını da etkileyebilir. Türk savunma sanayii, artan tehditler nedeniyle Körfez ülkelerinden gelen SİHA, kara aracı ve mühimmat taleplerinde artış bekliyor. Ancak Türkiye'nin ABD ile İran arasında giderek sertleşen rekabetten kaçınarak, hem Tahran'la hem de Washington'la diyaloğu sürdüren pragmatik bir dış politika izlemesi muhtemel görünüyor.
