İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Pakistan'ın arabuluculuğunda ABD ile yürütülen nükleer müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini açıkladı. Bekayi, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, dolaylı görüşmelerin sürdüğünü ve taraflar arasında bazı konularda anlayış birliğine varıldığını belirtti. İran ve ABD arasındaki müzakereler, 2018'de ABD'nin Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (KOEP) tek taraflı çekilmesinin ardından kesintiye uğramış, ancak son aylarda yeniden canlanma sinyalleri vermişti.
Gelişmenin arka planı
Pakistan'ın arabuluculuk rolü, İran ile Suudi Arabistan arasındaki normalleşme sürecinde de aktif bir pozisyon üstlenmesinin ardından dikkat çekiyor. Pakistan Dışişleri Bakanı Bilawal Butto Zerdari, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, İran ve ABD arasında güven artırıcı adımlar atılmasına yardımcı olduklarını ifade etmişti. İran'ın uranyum zenginleştirme programı ve yaptırımların hafifletilmesi gibi kritik başlıkların masada olduğu müzakerelerde, Pakistan'ın özellikle dini ve kültürel bağları sayesinde Tahran ile güçlü bir diyalog kanalı oluşturduğu belirtiliyor.
ABD tarafı ise henüz resmi bir açıklama yapmamış olsa da, bazı diplomatik kaynaklar, Washington'un İran'ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması karşılığında bazı yaptırımları kaldırmaya sıcak baktığını aktarıyor. İran'ın son dönemde %60 seviyesine ulaşan uranyum zenginleştirme oranı, uluslararası toplumda endişe yaratırken, Tahran yönetimi bu faaliyetlerinin barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel etkiler
İran-ABD müzakerelerinin ilerlemesi, bölgesel dengeleri de etkileyebilir. İsrail, müzakerelerin nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılmasına yol açması halinde, bunun bir tehdit olarak algılayacağı sinyallerini veriyor. Suudi Arabistan ise İran ile ilişkilerini normalleştirme sürecinde, ABD ile İran arasındaki diyaloğu dolaylı olarak destekliyor. Öte yandan, Rusya ve Çin'in de sürece dahil olduğu müzakerelerin, küresel enerji piyasalarında rahatlamaya yol açabileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile derin ekonomik ve enerji bağlarına sahipken, ABD ile de stratejik müttefiklik ilişkisi yürütüyor. Pakistan arabuluculuğunda ilerleyen müzakereler, Ankara'nın bölgesel diplomasi vizyonuna paralel bir gelişme. Türkiye'nin de özellikle İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesi halinde, enerji ticareti ve ticaret hacminde artış yaşanabilir. Ayrıca, bu süreç Türkiye'nin bölgede dengeleyici bir aktör olma rolünü pekiştirebilir.
