Ortadoğu'da İran ile İsrail arasında tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarında şok dalgası yarattı. Petrol fiyatları, iki ülke arasında son günlerde yaşanan karşılıklı saldırıların ardından Pazartesi günü keskin bir yükseliş kaydetti. Reuters'ın verilerine göre, ABD ham petrolü (WTI) varil başına 2,57 dolar artarak 93,11 dolara yükselirken, Brent petrolün varil fiyatı 2,67 dolar artışla 95,76 dolara çıktı. İsrail ordusu Pazar akşamı, İran tarafından fırlatılan füzeleri tespit ettiğini duyurmuş, bu açıklama piyasalarda satın alma dalgasına neden olmuştu. Uzmanlar, bu çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesi halinde petrol fiyatlarının daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Artan gerginliğin arka planı
İran ile İsrail arasındaki gerilim, uzun süredir devam eden gölge savaşının açık çatışmaya dönüşmesiyle yeni bir boyut kazandı. İsrail'in İran'ın Suriye'deki askeri varlığına yönelik hava saldırıları ve İran'ın İsrail'e bağlı olduğu iddia edilen hedeflere yönelik misilleme eylemleri, son haftalarda karşılıklı saldırıların sıklığını ve şiddetini artırdı. Pazar günü İsrail ordusu, İran'ın güneyinden fırlatılan bir dizi füzeyi tespit ettiğini ve bunların bir kısmının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. İran ise bu saldırıyı doğrulamazken, İsrail'in daha önce Tahran'da bir askeri tesisi hedef aldığını iddia etti. Bu gelişmeler, İsrail'in Hizbullah ile sınır çatışmalarının sürdüğü bir dönemde meydana geldi ve bölgenin daha da istikrarsızlaşması endişelerini artırdı.
Bölgesel ve küresel boyut
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, eğer çatışma tırmanmaya devam ederse, küresel enerji arzında ciddi kesintilere yol açabilir. İran, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünde kritik bir role sahip; bu boğaz, dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapıyor. Geçmişte İran, bu boğazı kapatmakla tehdit etmişti ve böyle bir senaryo, petrol fiyatlarını varil başına 150 doların üzerine çıkarabilir. Ayrıca, İsrail'in İran'ın iç bölgelerine yönelik doğrudan saldırıları, İran'ın petrol altyapısını hedef alarak arzda daha geniş çaplı aksamalara neden olabilir. Suudi Arabistan ve BAE gibi bölgesel üreticiler, fiyatları dengelemek için üretimlerini artırabilir, ancak mevcut jeopolitik riskler bu çabaları sınırlayabilir. Küresel düzeyde, enerji fiyatlarındaki artış, enflasyonu körükleyerek merkez bankalarının faiz indirim beklentilerini zayıflatabilir ve küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal eden bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki bu yükselişten doğrudan etkileniyor. Artan enerji maliyetleri, cari açığı büyütürken enflasyonu da körükleyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin İran ve İsrail'le olan diplomatik ve ekonomik ilişkileri, bu gerilimden zarar görebilir. Türkiye, bölgesel istikrar için arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışsa da, doğrudan bir savaş durumunda NATO yükümlülükleri ve enerji güvenliği açısından zorlu bir denge politikası izlemek zorunda kalabilir. Kısacası, bu gerilim Türkiye'nin ekonomik kırılganlığını artırmakta ve dış politikada manevra alanını daraltmaktadır.
