İran'da tutuklu bulunan İngiliz çift Craig Foreman (52) ve Lindsay Foreman (46), iki aya yakın süredir devam ettirdikleri açlık grevi nedeniyle sağlık durumları ciddi endişe yaratıyor. Çiftin aileleri ve arkadaşları, 'özgürlük orucu' olarak adlandırdıkları eylemin geri dönüşü olmayan sağlık sorunlarına yol açabileceği gerekçesiyle bir an önce greve son vermeleri için çağrıda bulunuyor. Guardian gazetesinin özel haberine göre, Craig ve Lindsay Foreman, geçtiğimiz yıl turistik amaçla gittikleri İran'da kimliği belirsiz kişiler tarafından kaçırıldı ve daha sonra güvenlik güçlerince gözaltına alındı. Kendilerine yöneltilen casusluk suçlamasını reddeden çift, serbest bırakılmamaları halinde açlık grevlerini sürdüreceklerini bildirdi.
Gelişmenin Arka Planı: İngiliz Çiftin Tutukluluk Süreci
Craig ve Lindsay Foreman, İngiltere vatandaşı olarak seyahat ettikleri İran’da, resmi açıklamaya göre güvenlik birimlerince düzenlenen bir operasyon sonucu yakalandı. Gözaltına alınmalarının ardından, 'İslam Cumhuriyeti'nin ulusal güvenliğine karşı faaliyet yürütme' iddiasıyla yargılandıkları öğrenildi. İran yargı makamları, çiftin İngiliz istihbaratı için çalıştığı suçlamasını gündeme getirmiş olsa da, bu iddiayı destekleyen somut bir delil kamuoyuyla paylaşılmadı. İngiltere Dışişleri Bakanlığı, çiftin durumuna ilişkin tutukluluklarının ilk günlerinden itibaren bilgilendirildiğini ve konsolosluk erişimi sağlanması için girişimlerde bulunulduğunu belirtti. Ancak İran yönetimi, yargı sürecinin devam ettiği gerekçesiyle diplomatik ziyaretlere izin vermedi. Çift, başlangıçta sadece tutukluluk koşullarını protesto etmek amacıyla başlattıkları açlık grevini, zamanla serbest bırakılma talebine dönüştürdü. Açlık grevinin 55. gününe ulaşan Foreman çifti, son haftalarda sadece su ve az miktarda şeker tüketerek yaşamlarını sürdürmeye çalışıyor. Sağlık durumlarının kritik olduğunu belirten yakınları, özellikle Lindsay Foreman'ın zayıflığının arttığını ve organ yetmezliği riskiyle karşı karşıya olduklarını ifade ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran ile Batı Arasında Yeni Bir Kriz Mi?
Bu olay, İran ile Batılı ülkeler arasında son yıllarda yaşanan gerginliklerin bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. İran, geçmişte de Batılı ülkelerin vatandaşlarını siyasi pazarlık aracı olarak kullanmakla suçlanmıştı. 2019 yılında ABD'li gazeteci Michael R. White, 2021'de Belçikalı yardım görevlisi Olivier Vandecasteele ve 2022'de İsveçli akademisyen Ahmad Ghassemi gibi isimler benzer şekilde uzun süreli tutukluluk veya ağır cezalarla karşı karşıya kalmıştı. Bu vaka, İran'ın uluslararası hukuku hiçe sayan tutumunu bir kez daha gözler önüne sererken, Batılı hükümetlerin vatandaşlarını kurtarmak için yürüttüğü diplomatik çabaların sınırını da sorgulatıyor. İngiltere'nin, İran ile kapsamlı bir müzakerenin başlaması halinde bu çiftin serbest bırakılmasını talep edeceği belirtiliyor. Ancak Tahran yönetimi, bu tür talepleri genellikle 'yargı bağımsızlığı' çerçevesinde reddediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'daki İngiliz çiftin durumu, Türkiye açısından da önemli bir dış politika meselesidir. Türkiye, İran'la komşu bir ülke olarak, benzer şekilde vatandaşlarının İran'da tutuklanması riskiyle karşı karşıyadır. Geçmişte İran'da casusluk suçlamasıyla gözaltına alınan Türk vatandaşları olmuş, bu sorunlar çoğu zaman diplomatik kanalların etkin kullanımıyla çözüme kavuşturulmuştur. Bu gelişme, Türk vatandaşlarının İran'a seyahatleri konusunda daha dikkatli olmaları gerektiğini hatırlatırken, Ankara'nın Tahran nezdinde vatandaşlarının güvenliği için sürekli bir lobi faaliyeti yürütmesinin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Batı ülkeleriyle yaşanan bu tür krizler, İran'ın uluslararası alandaki yalnızlaşmasını derinleştirerek bölgesel istikrarı etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir. Türkiye, bu bağlamda hem Batı ile hem de İran'la olan ilişkilerini dengelemek durumundadır.
