İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Rusya ile İran'ın hiç bu kadar yakın çalışmadığını belirterek, iki ülke arasındaki ilişkilerin benzeri görülmemiş bir düzeye ulaştığını ifade etti. Abdullahiyan'ın bu açıklaması, her iki ülkenin de Batı'nın ağır yaptırımları altında olduğu bir dönemde geldi. Rusya ve İran, dünyada en çok yaptırım uygulanan ülkeler arasında yer alıyor. İki ülke, son yıllarda ekonomik, askeri ve siyasi alanlarda işbirliğini artırdı.
İlişkilerin Arka Planı
Rusya ve İran arasındaki ilişkiler, özellikle 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma sonrasında ivme kazandı. Ancak ABD'nin 2018'de anlaşmadan çekilmesi ve İran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, Tahran'ı Moskova'ya daha da yakınlaştırdı. Son yıllarda iki ülke arasında üst düzey ziyaretler sıklaştı. İran Dışişleri Bakanı Abdullahiyan'ın bu son açıklaması, ilişkilerin geldiği noktayı gözler önüne seriyor. Abdullahiyan, "Rusya ile İran hiç bu kadar yakın çalışmamıştı" diyerek, işbirliğinin kapsamını vurguladı.
İki ülke arasındaki işbirliği, başta enerji olmak üzere birçok sektörde kendini gösteriyor. Rusya, İran'ın en büyük ticaret ortaklarından biri haline geldi. Ayrıca, her iki ülke de Batı yaptırımlarına karşı kendi ödeme sistemlerini kullanma konusunda anlaştı. Askeri alanda da işbirliği dikkat çekiyor; İran'ın Rusya'ya insansız hava aracı tedarik ettiği iddiaları Batı basınında geniş yankı buldu. Ancak her iki ülke de bu iddiaları doğrulamadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rusya ve İran'ın yakınlaşması, özellikle Orta Doğu ve Orta Asya'da dengeleri etkiliyor. İki ülke, Suriye krizinde aynı safta yer aldı ve Astana sürecinde birlikte hareket etti. Ayrıca, Hazar Denizi'ndeki işbirliği ve bölgesel güvenlik konularında da ortak adımlar atılıyor. Batılı ülkeler, bu yakınlaşmayı endişeyle izliyor. ABD ve Avrupa Birliği, İran ve Rusya'ya yönelik yaptırımları sürdürürken, iki ülkenin işbirliğini kırmak için çeşitli girişimlerde bulunuyor. Ancak şu ana kadar bu çabalar sonuç vermedi.
Uzmanlar, Rusya-İran yakınlaşmasının küresel yaptırım rejimlerine meydan okuduğunu belirtiyor. İki ülke, ticarette yerel para birimlerini kullanma ve bankacılık işlemlerinde alternatif sistemler geliştirme konusunda adımlar attı. Bu durum, Batı'nın ekonomik baskı araçlarının etkinliğini sorgulatıyor. Ayrıca, enerji alanında da işbirliği artıyor; Rusya ve İran, doğalgaz ve petrol üretiminde koordinasyon sağlayarak küresel piyasalarda ortak hareket etme potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya-İran ilişkilerinin derinleşmesi, Türkiye'nin bölgesel dengelerdeki konumunu doğrudan etkiliyor. Türkiye, hem Rusya hem de İran ile önemli ekonomik ve siyasi bağlara sahip. Bu iki ülke arasındaki yakınlaşma, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrar açısından dikkatle izlemesi gereken bir gelişme. Ayrıca, Türkiye'nin Batı ile Rusya arasında denge politikası yürüttüğü bir dönemde, İran'ın da bu denkleme dahil olması, Ankara'nın manevra alanını şekillendirebilir. Türkiye, Suriye ve Kafkasya gibi bölgelerde İran ve Rusya ile işbirliği yaparken, aynı zamanda Batı'nın yaptırımlarına karşı kendi ekonomik çıkarlarını koruma çabasında. Bu gelişme, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasının sınanmasına yol açabilir.
