İran, kendi altyapısına yönelik olası bir askeri müdahale durumunda bölge genelinde kritik tesisleri hedef alacağı yönündeki tehdidini yineledi. İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Ebulfezl Şekarçi, 30 Ocak 2025 akşamı İran devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, “Herhangi bir saldırıya karşılık olarak İran, bölgedeki tüm hassas altyapıyı vurma hakkını saklı tutar” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İsrail ve ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine yönelik olası bir operasyon planladığı yönündeki söylentilerin arttığı bir döneme denk geldi. Tahran yönetimi, daha önce de benzer tehditler savurmuş ancak bu kez hedef listesinin genişletildiği ve enerji, ulaşım ve iletişim ağlarının da dahil edildiği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
İran, son haftalarda İsrail ile artan gerginlik ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirmesi karşısında savunma doktrinini yeniden şekillendiriyor. Tuğgeneral Şekarçi’nin sözleri, İran’ın caydırıcılık stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor. Açıklamada, “Bölgesel güçler, İran’ın misilleme kapasitesinin farkında olmalıdır. Herhangi bir macera, sadece saldırganı değil, tüm bölgeyi etkileyecektir” denildi.
Analistler, İran’ın özellikle Basra Körfezi’ndeki petrol tesisleri, Suudi Arabistan ve BAE’deki enerji hatları ve İsrail’deki stratejik noktaları hedef alabileceğini belirtiyor. İran’ın daha önce 2019’da Suudi Aramco tesislerine düzenlenen insansız hava aracı saldırılarının ardındaki isim olduğu iddia edilmişti. Ayrıca, İran destekli Husilerin Yemen’den Suudi Arabistan’a yönelik füze ve drone saldırıları, Tahran’ın vekil güçler aracılığıyla bölgesel altyapıyı vurabileceğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran’ın bu tehdidi, zaten kırılgan olan Ortadoğu dengelerini daha da germe potansiyeli taşıyor. ABD ve İsrail, İran’ın nükleer programını durdurmak için askeri seçenekleri masada tutarken, Tahran’ın bu açıklaması gerilimi tırmandırıyor. Uluslararası Enerji Ajansı, olası bir çatışmanın küresel petrol arzında kesintilere yol açabileceği konusunda uyarıyor. Brent petrol fiyatları, İran’ın açıklamasının ardından %2 oranında yükseldi.
Birleşmiş Milletler ise taraflara itidal çağrısı yaparken, Avrupa Birliği diplomatik çözüm arayışlarını hızlandırdı. İran’ın bu hamlesi, aynı zamanda Rusya ve Çin’in bölgedeki etkisini artırabilir. Moskova, İran’a askeri teçhizat tedarik ederken, Pekin ise Tahran’ın en büyük petrol müşterisi konumunda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran’ın bölgesel altyapıyı hedef alma tehdidi, Türkiye’nin enerji güvenliği ve dış politikası açısından kritik sonuçlar doğurabilir. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran ve diğer bölge ülkelerinden karşılıyor. Olası bir çatışma, Türkiye’nin enerji tedarik zincirinde kesintilere yol açabilir. Ayrıca, Türkiye’nin Irak ve Suriye’deki askeri varlığı, bu ülkelerdeki İran destekli gruplarla doğrudan temas halinde olduğu için gerginlikten etkilenebilir. Ankara, bölgesel istikrarın korunması için diplomatik girişimlerini sürdürürken, İran-İsrail gerginliğinin Türkiye’nin enerji koridorları ve sınır güvenliği üzerinde yaratacağı riskleri de hesaplamak zorunda.
