İran'ın Batı ile yürüttüğü çok cepheli mücadelede son dönemde insansız hava araçları, suikast girişimleri ve veri merkezlerine yönelik siber saldırılar ön plana çıkıyor. RAF Fairford'daki şüpheli olayla ilgili spekülasyonlar sürerken, İran ve bağlantılı grupların son yıllarda kullandığı yöntemler ve stratejik hedefler yeniden mercek altına alınıyor. Batılı istihbarat kaynakları, Tahran'ın doğrudan çatışmadan kaçınarak asimetrik savaş araçlarına yöneldiğini belirtiyor.
İran'ın Asimetrik Savaş Stratejisi: Drone'lar, Suikastlar ve Siber Saldırılar
İran, Batı ile olan geriliminde konvansiyonel bir savaş yerine, düşük maliyetli ve yüksek etkili asimetrik yöntemleri tercih ediyor. Son yıllarda Orta Doğu'dan Avrupa'ya uzanan bir yelpazede İran'a atfedilen eylemler dikkat çekiyor. 2019'da Suudi Arabistan'ın Abqaiq ve Khurais petrol tesislerine yapılan drone saldırıları, İran'ın bölgesel güç projeksiyonunda oyun değiştirici oldu. 2020'de İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin ABD tarafından öldürülmesinin ardından İran, Irak'taki ABD üslerine balistik füze saldırıları düzenledi. 2021'de ise İran'ın nükleer bilimci Muhsin Fahrizade'ye yönelik suikastın arkasında İsrail'in olduğu iddia edilirken, İran'ın misilleme olarak İsrailli diplomatlara yönelik suikast planları yaptığı istihbarat raporlarına yansıdı.
İran'ın vekil güçleri aracılığıyla yürüttüğü operasyonlar da bu stratejinin bir parçası. Lübnan Hizbullah'ı, Yemen'deki Husiler, Irak'taki Şii milisler ve Suriye'deki rejim yanlısı gruplar, İran'ın bölgesel etkisini yaymasında kritik rol oynuyor. Husi'lerin 2019'da Suudi petrol tesislerine düzenlediği saldırıda kullanılan İran yapımı drone'lar, Tahran'ın vekil güçler üzerinden ne kadar etkili olabildiğini gösterdi. 2023'te Husi'lerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları ise küresel ticareti tehdit eder boyuta ulaştı.
Siber alan da İran'ın öncelikli hedefleri arasında. 2012'de ABD bankalarına yönelik DDoS saldırıları, 2013'te ABD'nin Bowman Avenue Barajı'na yapılan siber saldırı girişimi, 2017'de ise dünya çapında yayılan Shamoon virüsü İran bağlantılı gruplara atfedildi. Son olarak 2023'te İngiltere'deki bazı veri merkezlerine yönelik siber saldırıların arkasında İran'ın olduğu iddia edildi. İngiliz istihbaratı, İran'ın kritik altyapıya yönelik siber yeteneklerini artırdığını ve bunu Batı'ya karşı bir koz olarak kullandığını belirtiyor.
RAF Fairford Olayı ve Batı'nın İran Algısı
İngiltere'nin Gloucestershire kentindeki RAF Fairford üssü, son dönemde İran'a yönelik şüpheli bir olayla gündeme geldi. İddialara göre, üsse yönelik bir keşif veya saldırı girişimi tespit edildi; ancak yetkililer henüz resmi bir açıklama yapmadı. Olayın, İran'ın Avrupa'daki askeri tesislere yönelik artan ilgisinin bir işareti olabileceği öne sürülüyor. RAF Fairford, ABD Hava Kuvvetleri'nin Avrupa'daki stratejik üslerinden biri ve zaman zaman İran'a yönelik olası operasyonlar için kullanılıyor. Bu tür bir olay, Batı'nın İran'a yönelik tehdit algısını daha da derinleştiriyor.
İran'ın nükleer programı da Batı ile gerilimin ana eksenini oluşturuyor. 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) sonrası İran, uranyum zenginleştirmeyi askıya almıştı. Ancak 2018'de ABD'nin anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koymasıyla İran, zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdı. Bugün İran, %60 saflıkta uranyum zenginleştirebiliyor ve bu, nükleer silah üretimine çok yakın bir seviye olarak değerlendiriliyor. Batılı ülkeler, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için diplomatik ve ekonomik baskıyı sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın Batı ile artan asimetrik mücadelesi, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika dengeleri açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, hem NATO üyesi olarak Batı ittifakı içinde hem de İran ile komşu olarak hassas bir konumda. İran'ın drone ve siber saldırı kapasitesini artırması, bölgesel istikrarsızlığı derinleştirebilir. Özellikle İran'ın vekil güçleri aracılığıyla Suriye, Irak ve Yemen'de yürüttüğü operasyonlar, Türkiye'nin sınır güvenliğini ve bölgesel çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Ayrıca, İran'a yönelik olası yeni yaptırımlar, Türkiye'nin enerji ithalatı ve ticaret yolları üzerinde baskı yaratabilir. Türkiye'nin denge politikası, İran ile Batı arasındaki gerilimde kritik bir rol oynamaya devam edecek.
İran'ın nükleer programı ve bölgesel yayılmacılığı, Türkiye'nin güvenlik stratejilerinde önemli bir yer tutuyor. Türkiye, İran'ın nükleer silah edinmesini kendi güvenliği için bir tehdit olarak görüyor ve diplomatik çözümleri destekliyor. Ancak, Batı'nın İran'a yönelik sert tutumu, Türkiye'nin İran ile olan ekonomik ve siyasi ilişkilerini zorlaştırıyor. Türkiye, hem Batı ile uyumlu hareket etmek hem de İran ile iyi ilişkileri sürdürmek arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Bu denge, önümüzdeki dönemde Türk dış politikasının en karmaşık başlıklarından biri olmaya aday.
