İran'da dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in vefatının ardından düzenlenecek cenaze törenlerinin altı gün sürmesi ve beş büyük şehirde milyonlarca kişinin katılımıyla gerçekleşmesi bekleniyor. Cuma gününün erken saatlerinde başkent Tahran'da polis barikatları, stantlar, posterler ve askeri araçlar görülmeye başlandı. Yetkililer, ülke genelinde düzenlenecek etkinliklerin, Hamaney'in direniş ve bağımsızlık mirasını dünyaya göstermek için bir fırsat olarak kullanılacağını belirtiyor.
Cenazenin Aşamaları ve Planlanan Etkinlikler
Ali Hamaney'in cenaze törenleri, İran'ın farklı şehirlerinde sırayla düzenlenecek. İlk tören Meşhed'de İmam Rıza Türbesi'nde başlayacak, ardından Kum, Tahran, İsfahan ve son olarak Şiraz'da devam edecek. Her şehirde milyonların akın etmesi beklenen törenlerde, Hamaney'in 1989'dan bu yana sürdürdüğü dini liderlik dönemi boyunca izlediği politikalar ve İran'ın bölgesel konumu vurgulanacak. Tahran Üniversitesi'nde düzenlenecek merkezi törenin ardından cenaze, İslam Devrimi'nin kurucusu Ruhullah Humeyni'nin türbesine defnedilecek.
Resmi kaynaklar, törenlere katılacak kalabalığın büyüklüğünün, Hamaney'in halk üzerindeki etkisini ve İran'ın iç siyasi birliğini sergilemeyi amaçladığını ifade ediyor. Ayrıca, cenaze süresince dini liderin son yıllarda sıkça dile getirdiği Amerikan karşıtı söylemler ve İsrail'e yönelik tehditlerin yeniden hatırlatılması planlanıyor. Bu kapsamda, Tahran'daki birçok binada 'Büyük Şeytan' ABD ve 'Siyonist rejim' İsrail'i hedef alan afişler asıldı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Ayetullah Hamaney'in ölümü, İran’ın bölgesel nüfuz mücadelesi ve nükleer müzakereler gibi kritik dönemeçlerde gerçekleşiyor. Hamaney'in mirasını devralacak yeni dini liderin belirlenmesi sürecinde, İran içindeki muhafazakar ve reformist kanatlar arasında denge arayışı yaşanabilir. Uzmanlar, cenaze törenlerinin gösterişli düzenlenmesinin, İran'ın iç siyasi istikrarını ve dış dünyaya karşı meydan okuma kapasitesini göstermeyi hedeflediğini belirtiyor.
Öte yandan, bu büyük çaplı organizasyon, İran'ın ekonomik yaptırımlar altındaki zor durumuna rağmen hükümetin lojistik ve güvenlik kapasitesini de gözler önüne serecek. Cenaze törenlerine komşu ülkelerden ve müttefik gruplardan üst düzey katılım olması bekleniyor. Lübnan Hizbullahı, Yemen'deki Ensarullah hareketi ve Suriye yönetimi gibi İran'ın bölgesel ortaklarının temsilcilerinin yanı sıra, Rusya ve Çin'den de diplomatik heyetlerin gelmesi muhtemel.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'da dini liderin ölümü ve ardından yaşanacak güç devri, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileyebilir. Suriye, Irak ve Kafkasya'da İran'la ortak çıkarları bulunan Türkiye, yeni dini liderin dış politika yönelimine göre pozisyon almak zorunda kalabilir. Ayrıca, İran'daki olası iç istikrarsızlık, Türkiye'ye yönelik göç dalgaları ve sınır güvenliği risklerini artırabilir. Ekonomik boyutta ise Türkiye'nin İran'a uygulanan yaptırımlara rağmen sürdürdüğü enerji ticareti ve Doğu Akdeniz'deki dengeler yeniden değerlendirilebilir. Ankara, cenaze törenleri süresince Tahran'la diplomatik temasları artırarak yeni süreçte etkin rol oynamak isteyecektir.
