Londra merkezli gazeteci Jasim Al-Azzawi'nin Dr. Nasser Hadian ile gerçekleştirdiği podcast, İran'ın ABD'nin uygulamaya koymaya çalıştığı tam izolasyon planına nasıl yanıt vereceğini ele alıyor. Podcast serisinin bir bölümünde Al-Azzawi, Albay Lawrence Wilkerson ile de ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya İran'a karşı nükleer silah kullanma izni verip vermediğini tartışıyor. Bu bölümler, Tahran'ın artan baskı karşısındaki olası manevralarını ve bölgesel tırmanma riskini gözler önüne seriyor.
İran'ın İzolasyonla Mücadele Stratejisi
Dr. Nasser Hadian, Tahran Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü ve İran'ın dış politika konularında önde gelen analistlerinden biri. Podcast'te Hadian, ABD'nin İran'ı uluslararası sistemden tamamen tecrit etme çabalarının İran'ın direncini kırmaya yetmediğini, aksine Tahran'ın alternatif ittifaklar ve ekonomik ortaklıklar geliştirmesine yol açtığını savunuyor. Hadian'a göre İran, özellikle Rusya ve Çin ile ilişkilerini derinleştirerek yaptırımların etkisini hafifletmeye çalışıyor. Aynı zamanda bölgesel aktörlerle diyalog kanallarını açık tutarak izolasyonu kırma çabasında.
Podcast'in odak noktalarından biri de ABD'nin "maksimum baskı" politikasının İran'ın nükleer programı üzerindeki etkisi. Hadian, İran'ın nükleer anlaşmadan (JCPOA) kademeli olarak çekilmesinin bir sonucu olduğunu, ancak Tahran'ın hâlâ diplomasiye kapıyı kapatmadığını belirtiyor. Ancak ABD'nin yeni yaptırım dalgaları ve askeri tehditleri, İran'ın güvenlik endişelerini artırıyor.
Nükleer Tehdit ve Wilkerson'un Uyarıları
Podcast serisinin bir diğer bölümünde Albay Lawrence Wilkerson, Trump yönetiminin İsrail'e İran'a karşı nükleer silah kullanma konusunda yeşil ışık verip vermediğini sorguluyor. Wilkerson, eski ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell'ın kabine şefi olarak görev yapmış emekli bir asker. Wilkerson, Trump'ın Netanyahu'ya verdiği desteğin sınırsız olup olmadığını ve bunun bölgesel bir nükleer çatışma riskini artırıp artırmadığını tartışıyor. Ona göre, ABD'nin İsrail'e verdiği koşulsuz destek, İran'a karşı askeri bir maceraya zemin hazırlayabilir ve bu da Orta Doğu'da kontrolden çıkabilecek bir tırmanmaya yol açabilir.
Wilkerson ayrıca, İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu savunmasına rağmen, Batı'nın bu konudaki şüphelerinin devam ettiğini hatırlatıyor. Ancak asıl tehlikenin, İsrail'in nükleer kapasitesi ve bunu kullanma konusundaki istekliliği olduğunu vurguluyor. Wilkerson, ABD'nin İsrail'e nükleer silah kullanma izni vermesinin uluslararası hukuka aykırı olacağını ve bölgesel istikrarı ciddi şekilde tehdit edeceğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İran'ın izolasyonu ve olası nükleer tırmanma, yalnızca Orta Doğu'yu değil, küresel enerji piyasalarını ve büyük güçler arasındaki dengeyi de etkiliyor. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, Çin ve Rusya gibi ülkelerin İran ile ticaret yapmasını zorlaştırıyor, ancak bu ülkeler alternatif ödeme mekanizmaları geliştirerek yaptırımları delmeye çalışıyor. Avrupa Birliği ise İran ile ticaretini sürdürmek için INSTEX benzeri mekanizmalar kurmaya çalışsa da, ABD'nin ikincil yaptırımları bu çabaları baltalıyor.
Podcast, İran'ın izolasyon karşısında yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda askeri ve istihbari alanlarda da karşılık verebileceğini gösteriyor. Hadian, İran'ın bölgesel müttefikleri aracılığıyla (Suriye, Irak, Yemen, Lübnan) etkisini sürdürmeye devam edeceğini, ancak bunun için daha fazla kaynak ayırması gerekebileceğini söylüyor. Bu durum, İran'ın ekonomik sıkıntılarına rağmen dış politika hedeflerinden taviz vermeyeceğini işaret ediyor.
Öte yandan, Wilkerson'un uyarıları, İsrail'in İran'a karşı askeri bir saldırı olasılığının arttığını gösteriyor. İsrail, İran'ın nükleer tesislerini vurma tehdidini sık sık dile getiriyor. Ancak böyle bir saldırı, bölgesel bir savaşı tetikleyebilir ve ABD'yi de içine çekebilir. Podcast, bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda İran'ın nasıl bir karşılık vereceğini ve bunun küresel petrol arzını nasıl etkileyeceğini de tartışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın izolasyonu ve olası nükleer tırmanma, Türkiye'nin güvenliği ve ekonomisi için doğrudan sonuçlar doğuruyor. Türkiye, İran ile uzun sınırı ve derin ticari ilişkileri nedeniyle ABD yaptırımlarından olumsuz etkilenebilir. Enerji ithalatında İran'a bağımlılığı bulunan Türkiye, yaptırımların sıkılaşması durumunda alternatif kaynaklar bulmakta zorlanabilir. Ayrıca, İran'da istikrarsızlık veya askeri çatışma, Türkiye'nin doğu sınırında güvenlik risklerini artırır ve mülteci akınlarına yol açabilir. Türkiye, diplomatik kanalları kullanarak İran ile ABD arasında arabuluculuk yapabilir ve bölgesel istikrarı korumaya çalışabilir.
