İran Sağlık Bakanlığı, ABD'nin ülkenin güney bölgelerine düzenlediği son hava saldırılarında en az 35 sivilin hayatını kaybettiğini, 300'den fazla kişinin ise yaralandığını duyurdu. Bakanlık Sözcüsü Hüseyin Kermanpur, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, saldırılarda ölü sayısının 35'e yükseldiğini ve yaralı sayısının 300'ü aştığını belirtti. Saldırıların hedef aldığı bölgeler arasında Hürmüzgan, Kirman ve Sistan-Beluçistan eyaletlerinin bulunduğu ifade ediliyor. ABD'nin bu hamlesi, Tahran yönetiminin bölgedeki nüfuzunu kırmaya yönelik geniş çaplı bir askeri operasyonun parçası olarak değerlendiriliyor.
Saldırıların arka planı
ABD'nin güney İran'a yönelik saldırıları, son haftalarda artan gerilimin bir yansıması olarak görülüyor. Washington yönetimi, İran'ın Yemen'deki Husilere ve Suriye'deki rejim güçlerine verdiği desteğe misilleme yaptığını iddia ediyor. Pentagon yetkilileri, saldırıların İran Devrim Muhafızları'na ait askeri tesisler ve mühimmat depolarını hedef aldığını, ancak sivil kayıpların yaşanmasının üzücü olduğunu belirtti. Öte yandan, İran resmi ajansı IRNA'ya göre, saldırılarda çoğunluğu kadın ve çocuk olan sivillerin yaşadığı yerleşim yerleri de vuruldu. İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıları "uluslararası hukuka aykırı" olarak nitelendirerek Birleşmiş Milletler ve İslam İşbirliği Teşkilatı'na acil toplantı çağrısında bulundu.
Tahran yönetimi, ABD'ye karşı ekonomik ve diplomatik misilleme yapacağını açıklarken, askeri bir karşılık verme ihtimali de gündemde. İran'ın Körfez ülkeleri üzerindeki etkisini artırmak için bu durumu kullanabileceği belirtiliyor. Ayrıca, İran'ın nükleer faaliyetlerini hızlandırma ve uluslararası denetimleri kısıtlama yönünde adımlar atabileceği ifade ediliyor. Bu gelişmeler, 2015 nükleer anlaşmasının yeniden canlandırılması çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin İran'a yönelik bu saldırıları, Ortadoğu'da zaten kırılgan olan dengeleri daha da sarsma potansiyeli taşıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez monarşileri, İran'ın zayıflamasından memnun olsa da, çatışmanın yayılmasından endişe ediyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve petrol fiyatları üzerindeki olası etkiler, küresel piyasaları tedirgin ediyor. Uluslararası Enerji Ajansı, bölgede yaşanacak bir çatışmanın petrol arzını ciddi şekilde kesintiye uğratabileceği uyarısında bulundu. Bu durum, enerji fiyatlarındaki artışa bağlı olarak küresel enflasyonist baskıları yeniden tetikleyebilir.
Öte yandan, Çin ve Rusya, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarına tepki göstererek bölgede barışçıl çözüm çağrısı yaptı. Moskova, ABD'nin bu hamlesinin uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtirken, Pekin ise diyalog ve istişare vurgusu yaptı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde acil bir toplantı talep edilirken, Avrupa Birliği de taraflara itidal çağrısında bulundu. ABD'nin bu saldırısı, aynı zamanda bölgede uzun vadeli bir güç mücadelesinin habercisi olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'ın güneyine düzenlediği bu saldırılar, Türkiye için de önemli güvenlik ve dış politika sonuçları doğuruyor. Türkiye, İran'la sınır komşusu olması ve iki ülke arasındaki ekonomik bağların yanı sıra enerji ithalatı açısından da kritik bir konumda bulunuyor. Saldırıların ardından bölgede tırmanan gerilim, Türkiye'nin enerji güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca, İran'dan kaynaklanabilecek olası bir sığınmacı akını, Türkiye'nin mevcut göç yükünü daha da ağırlaştırabilir. Türkiye'nin bölgede arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışması beklenirken, Suriye ve Irak'taki istikrarsızlıkla bağlantılı olarak bu gelişmeler, Ankara'nın terörle mücadele stratejisini de etkileyebilir.
