İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, Tahran yönetiminin ABD ile müzakere masasına oturmak için asla talepte bulunmayacağını, bu tür bir girişimin İran'ın egemenlik anlayışına aykırı olduğunu söyledi. Açıklama, İran'ın nükleer programına ilişkin uluslararası baskıların arttığı bir dönemde geldi.
İran'dan ABD'ye 'müzakere talebi' yanıtı
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Nükleer Başmüzakereci, yaptığı açıklamada 'ABD ile müzakere talebimiz olmayacak' ifadesini kullandı. Yetkili, İran'ın müzakere masasına oturması için ön koşul olarak ABD'nin yaptırımları kaldırması ve nükleer anlaşmaya geri dönmesi gerektiğini yineledi. İran, 2015 Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak bilinen nükleer anlaşmadan ABD'nin 2018'de tek taraflı çekilmesiyle başlayan süreçte, uranyum zenginleştirme seviyesini yükseltmiş ve uluslararası toplumun endişelerini artırmıştı.
Açıklama, İran'ın müzakere masasına oturması için uluslararası baskının yoğunlaştığı bir dönemde yapıldı. Başta ABD ve Avrupa ülkeleri, İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırması için yeni bir anlaşma çağrısında bulunurken, Tahran yönetimi ise öncelikle mevcut yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Tahran'ın bu açıklaması, İran-ABD arasındaki gerginliğin son dönemde yeniden tırmandığı bir noktada geldi. ABD ile dolaylı görüşmelerin sürdüğü Umman'da taraflar arasında bir uzlaşma sağlanamazken, İran'ın nükleer programına yönelik endişeler artıyor. İran'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun (IAEA) son raporlarına göre yüzde 60 seviyesine ulaşmış durumda. Bu, İran'ın nükleer silah üretmeye çok yaklaştığı anlamına geliyor.
Uzmanlar, İran'ın bu tutumunun iki temel nedeni olduğunu belirtiyor: Birincisi, İran yönetimi müzakere talebinde bulunmanın zayıflık göstergesi olacağını düşünüyor. İkincisi ise Tahran, ABD'nin yaptırımları kaldırması durumunda anlaşma masasına oturmaya hazır olduğunu sinyalini veriyor. Ancak ABD yönetimi, İran'ın nükleer faaliyetlerini durdurmadığı sürece yaptırımların kaldırılmayacağını açıklamıştı. Bu kısır döngü, bölgede gerilimin tırmanmasına neden olurken, özellikle İran'a yakın ülkelerdeki istikrarsızlığa dair endişeleri artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin iki ülkeyle de dengeli ilişkiler sürdürme çabasını zorluyor. Türkiye, İran'a yönelik yaptırımların ve nükleer anlaşmazlığın bölgede istikrarsızlığı artırmasından endişe ediyor. Ankara, hem ABD ile ittifak ilişkileri hem de İran ile sınır güvenliği ve enerji ticareti bağlamında bir krizden uzak durmak istiyor. Ayrıca, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların Türkiye'nin enerji maliyetlerine etkisi de göz önünde bulundurulduğunda, Tahran yönetiminin bu sert tutumu Türkiye'nin dış politika esnekliğini sınırlayabilir.
