İran yönetimi, ABD ile olası bir anlaşma konusunda henüz nihai bir karar alınmadığını açıkladı. Yarı resmi Fars Haber Ajansı'nın bugün yayımladığı haberde, Tahran yönetiminin büyük olasılıkla anlaşmayı onaylayacağı belirtilirken, resmi makamlardan henüz bir teyit gelmedi. ABD Başkanı Donald Trump'ın kısa süre içinde imzalanabileceğini umduğunu söylediği bu anlaşma, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırdı.
Müzakerelerin arka planı
Son haftalarda İran ve ABD arasında, nükleer program ve bölgesel güvenlik konularını kapsayan dolaylı görüşmeler yoğunlaştı. Özellikle Umman ve Katar'ın arabuluculuğunda ilerleyen süreçte, taraflar bazı mutabakat zeminleri buldu. Fars ajansına konuşan ismi açıklanmayan bir İranlı yetkili, anlaşmanın temel hatlarının belirlendiğini ancak son onay için dini liderlik makamının devreye girmesi gerektiğini ifade etti.
Trump yönetimi, İran'ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması ve bölgesel milis gruplara verdiği desteğin sonlandırılması karşılığında ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını öngörüyor. Öte yandan İran, anlaşmanın kendi ulusal çıkarlarını koruması ve egemenliğine saygı duyulması koşuluyla masada olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve küresel yansımaları
Olası bir anlaşma, Orta Doğu'da İran'ın komşuları Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail başta olmak üzere birçok aktör tarafından endişeyle takip ediliyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçmişte Tahran'la varılacak herhangi bir anlaşmanın bölge güvenliğini tehdit edebileceği uyarısında bulunmuştu. Buna karşın Suudi Arabistan, İran ile doğrudan diyaloğa sıcak bakıyor ve iki ülke arasında 2023'te varılan normalleşme anlaşması bu zemini hazırladı.
Ekonomik açıdan bakıldığında, anlaşmanın onaylanması durumunda İran'ın petrol ihracatının artması ve küresel enerji piyasalarında istikrar sağlanması bekleniyor. ABD'nin Çin ve Rusya ile rekabetinde Orta Doğu'daki nüfuzunu koruma stratejisi de bu anlaşmayı yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, Trump'ın anlaşmayı kendi başkanlık hanesine yazmak için aceleci davrandığını, ancak İran iç siyasetindeki muhafazakâr kanadın anlaşmaya mesafeli durduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la hem enerji ithalatı hem de sınır güvenliği açısından doğrudan ilişkili bir ülke. Olası bir ABD-İran anlaşması, Türkiye'nin doğalgaz ve petrol tedarikinde çeşitlilik sağlayabilir; ayrıca İran'a yönelik yaptırımların hafiflemesi Türk şirketlerinin İran pazarına erişimini kolaylaştırabilir. Öte yandan, anlaşma sonrası İran'ın bölgesel nüfuzunun artması, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki çıkarlarını etkileyebilir. Ankara, süreci yakından izlerken hem ABD hem de İran ile dengeli bir diplomasi yürütme arayışında.
