Irak güvenlik güçleri, başkent Bağdat'ta 15 Mayıs 2025 sabahı düzenlenen eş zamanlı şafak operasyonlarında, aralarında milletvekilleri, eski bakanlar ve üst düzey bürokratların bulunduğu çok sayıda kişiyi yolsuzluk suçlamasıyla gözaltına aldı. Operasyonlar, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin talimatıyla başlatılan geniş çaplı bir yolsuzlukla mücadele hamlesinin parçası olarak değerlendiriliyor.
Operasyonun detayları ve gözaltına alınanlar
Irak İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, operasyonlarda 12 milletvekili, 3 eski bakan ve 20'den fazla üst düzey bürokrat gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında eski Savunma Bakanı Cemal el-İnasi ve eski Planlama Bakanı Halid Battal el-Necm gibi isimler yer alıyor. Ayrıca, Irak Merkez Bankası'nda bazı yetkililerin de ifadeye çağrıldığı bildirildi. Operasyonların, kamu ihalelerinde usulsüzlük, rüşvet ve kamu fonlarının zimmetine geçirilmesi gibi suçlamalara dayandığı belirtiliyor.
Başbakan Sudani, yaptığı basın açıklamasında, "Yolsuzluk, Irak'ın kalkınmasının önündeki en büyük engeldir. Hiç kimse dokunulmaz değildir ve tüm yolsuzluk dosyalarını takip edeceğiz" ifadelerini kullandı. Operasyonlar, ülkede son yıllarda yolsuzlukla mücadele kapsamında yapılan en kapsamlı müdahale olarak nitelendiriliyor. Gözaltına alınanların ifadelerinin alınmasının ardından adliyeye sevk edileceği açıklandı.
Irak'ta yolsuzluk ve siyasi arka plan
Irak, uluslararası şeffaflık endekslerinde dünyanın en yozlaşmış ülkeleri arasında yer alıyor. 2003'ten bu yana ülkeden çıkarılan petrol gelirlerinin büyük kısmının yolsuzluk yoluyla eridiği tahmin ediliyor. Son yıllarda halk, işsizlik, altyapı eksiklikleri ve kamu hizmetlerindeki yetersizlikler nedeniyle sık sık protestolar düzenliyor. 2019'daki Tishreen protestoları, yolsuzluğa ve siyasi elitlere karşı büyük bir öfke patlaması olarak tarihe geçmişti. Operasyonların, Sudani hükümetinin hem iç kamuoyuna hem de uluslararası topluma karşı reform yapma kararlılığını gösterme amacı taşıdığı düşünülüyor. Ancak analistler, operasyonların siyasi rakipleri hedef alıp almadığı konusunda da soru işaretleri olduğunu belirtiyor.
Gözaltına alınanların bir kısmının İran destekli Şii milis gruplarla bağlantılı olduğu öne sürülürken, Sudani'nin bu operasyonla siyasi tabanını genişletmeyi hedeflediği yorumları yapılıyor. Öte yandan ABD ve BM yetkilileri, Irak hükümetinin yolsuzlukla mücadele çabalarını desteklediklerini ancak adil yargılanma haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'taki yolsuzluk operasyonları, Türkiye'nin komşusu Irak'ta istikrar arayışlarını doğrudan etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, Irak'ın kuzeyindeki PKK varlığına karşı mücadelede Bağdat yönetimiyle iş birliği yaparken, aynı zamanda Irak'la ticari ilişkilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Yolsuzlukla mücadele operasyonlarının siyasi istikrar sağlaması durumunda, Türkiye-Irak ilişkilerinde olumlu yansımaları olabilir. Ancak operasyonların siyasi hesaplaşmaya dönüşmesi, Irak'taki kırılgan dengeyi bozabilir ve Türkiye'nin güvenlik politikalarını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle Ankara, gelişmeleri yakından izlemekte ve Irak'ın toprak bütünlüğü ile siyasi istikrarını desteklediğini yinelemektedir.
