Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, Washington’da yapılacak kritik görüşmeler öncesinde kapsamlı bir yolsuzlukla mücadele kampanyası başlattı. Ancak analistler, bu girişimin başarısının ülkedeki en güçlü İran destekli silahlı grupları kapsayıp kapsamayacağına bağlı olduğunu söylüyor. Sudani’nin hamlesi, ABD’nin Irak’taki nüfuzunu artırma ve Tahran’a yakın milislerin faaliyetlerini sınırlama çabalarıyla aynı döneme denk geliyor. Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamada, yolsuzlukla mücadele kapsamında üst düzey bürokratlara yönelik operasyonların hızlandırıldığı ve kamu kaynaklarının israfını önlemek için yeni önlemler alındığı belirtildi.
Yolsuzlukla mücadelede hedef: İran bağlantılı ağlar
Sudani’nin başlattığı yolsuzlukla mücadele operasyonları, özellikle Irak’ın petrol gelirlerinin ve bütçe tahsisatlarının kontrolünü elinde tutan ağlara yönelmiş durumda. Bu ağların büyük ölçüde İran’a yakın siyasi partiler ve silahlı gruplarla bağlantılı olduğu biliniyor. Irak Yüksek Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu, son haftalarda birçok eski ve mevcut bürokrata soruşturma açarken, bazı milis liderlerinin de hedef alındığı iddia ediliyor. Ancak Bağdat Üniversitesi’nden siyaset bilimci Dr. Ahmed el-Hasani, “Sudani’nin bu operasyonları gerçekten İran destekli gruplara kadar uzanırsa ciddi bir dirençle karşılaşabilir. Bu gruplar, devlet içinde kendilerine ait bir güç tabanı oluşturmuş durumda” değerlendirmesini yapıyor.
ABD, son yıllarda Irak’taki yolsuzluğun ülkenin istikrarını tehdit ettiğini ve İran’ın bu yolsuzluk ağları üzerinden nüfuzunu artırdığını savunuyor. Washington yönetimi, Sudani’yi reform konusunda teşvik ederken, aynı zamanda Irak’taki İran destekli milislerin ABD çıkarlarına yönelik saldırılarına da sert tepki gösteriyor. Bu bağlamda, Başbakan’ın Washington ziyareti öncesindeki yolsuzlukla mücadele hamlesi, ABD’ye reform niyetini gösterme ve ekonomik desteği garanti altına alma çabası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD-İran rekabetinde yeni bir cephe
Irak’taki yolsuzlukla mücadele operasyonu, sadece iç siyaseti değil, aynı zamanda ABD ile İran arasındaki bölgesel rekabeti de yakından ilgilendiriyor. Tahran, Irak’taki siyasi ve silahlı gruplar üzerindeki nüfuzunu büyük ölçüde yolsuzluk ağları ve kaynak dağıtımı üzerinden sürdürüyor. Bu ağların zayıflaması, İran’ın Irak’taki etkinliğini azaltabilir ve ABD’nin bölgedeki konumunu güçlendirebilir. Öte yandan, Irak’ın komşusu Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri de bu gelişmeleri yakından izliyor. Riyad, İran nüfuzunun kırılması durumunda Irak’la ekonomik ilişkilerini derinleştirmeyi hedefliyor.
Analistler, Sudani’nin yolsuzlukla mücadele konusunda samimi olup olmadığı konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bazı yorumcular, Başbakan’ın kendi siyasi tabanını korumak için operasyonları sınırlı tutabileceğini öne sürerken, diğerleri Washington’un baskısı ve Irak’ın içinde bulunduğu ekonomik krizin onu daha radikal adımlar atmaya zorlayabileceğini düşünüyor. Irak Merkez Bankası verilerine göre, ülke geçen yıl yolsuzluk nedeniyle gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 5’ine yakın bir kayıp yaşadı. Bu durum, halk arasında yolsuzluğa karşı büyük bir öfke yaratırken, Sadr gibi güçlü dini liderler de siyasi partilere yönelik yolsuzluk suçlamalarını sık sık gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak’taki yolsuzlukla mücadele operasyonları ve İran destekli milisler üzerindeki baskı, Türkiye’nin Irak politikası açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Ankara, Irak’ın kuzeyinde PKK’ya karşı yürüttüğü operasyonlar ve Bağdat’la olan enerji iş birliği nedeniyle Irak’ta istikrarlı bir yönetim görmek istiyor. Yolsuzluğun azalması, Irak’ta daha şeffaf bir kamu yönetimi ve daha öngörülebilir bir dış politika anlamına gelebilir. Bu durum, Türkiye’nin Irak’taki ekonomik yatırımları ve ticari ilişkileri için olumlu olabilir. Öte yandan, İran destekli milislerin güç kaybetmesi, PKK’nın Irak’taki hareket alanını da etkileyebilir. Türkiye’nin, ABD’nin Irak’taki nüfuzunu artırmasına sıcak bakması beklenirken, İran’ın tepkisinin bölgesel gerginliği artırma riski de göz ardı edilmemelidir.
