Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede, ülkesinde konuşlu Amerikan askerlerinin 30 Eylül 2025 tarihine kadar tamamen çekilmesi konusunda mutabakata vardıklarını duyurdu. Beyaz Saray'ın da desteklediği bu takvim, IŞİD'le mücadele kapsamında Irak'ta bulunan yaklaşık 2 bin 500 ABD askerinin ülkeden ayrılmasını öngörüyor. Ancak karar, özellikle Kürt bölgesel yönetimi ve Irak'ta faaliyet gösteren ABD merkezli şirketler arasında güvenlik endişelerine yol açtı.
Gelişmenin arka planı
Irak Başbakanı Sudani, Washington ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, "ABD güçlerinin Irak'taki varlığının sona ermesi için net bir takvim üzerinde anlaştık" ifadelerini kullandı. Görüşmenin ardından Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise, Irak hükümetinin egemenlik taleplerine saygı duyulduğu ve çekilme sürecinin koordineli şekilde yürütüleceği belirtildi.
IŞİD'in 2014'te Irak topraklarının üçte birini ele geçirmesinin ardından uluslararası koalisyon kapsamında Irak'a gelen ABD askerleri, 2017'de terör örgütünün yenilgiye uğratılmasından sonra kademeli olarak azaltılmıştı. Ancak Irak hükümeti, özellikle son iki yıldır askerlerin varlığının iç siyasette tartışma konusu haline gelmesi nedeniyle çekilme talebini sık sık gündeme getiriyordu.
Karar, Irak'taki Kürt bölgesel yönetiminde ise tedirginlik yarattı. IŞİD'in yeniden yapılanma potansiyeline karşı uyarıda bulunan Kürt yetkililer, ABD askerlerinin çekilmesinin güvenlik açığı oluşturabileceğini savunuyor. Ayrıca Irak'ta faaliyet gösteren çok sayıda ABD şirketi, askeri koruma olmadan operasyonlarının zorlaşacağı endişesini dile getiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığının yeniden şekillenmesi açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor. Trump yönetimi, seçim vaatleri arasında yer alan "sonsuz savaşlara son verme" söylemi doğrultusunda, Irak'tan çekilmeyi stratejik bir hamle olarak sunuyor. Buna karşılık, bölgede İran'ın artan nüfuzu ve ABD'nin çekilmesinin yaratacağı güç boşluğu, uzmanlar tarafından risk unsuru olarak görülüyor.
Irak'ta faaliyet gösteren ABD'li enerji şirketleri, güvenlik sorunları nedeniyle yatırımlarını gözden geçirebileceklerini sinyalini verdi. Özellikle Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ndeki petrol sahalarında çalışan Amerikan firmaları, çekilme sonrası güvenlik maliyetlerinin artacağı uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, Irak hükümeti, terörle mücadelede Irak güvenlik güçlerinin yeterli donanıma sahip olduğunu ve ABD'nin eğitim desteğinin süreceğini belirterek endişeleri gidermeye çalışıyor. Ancak IŞİD'in uyuyan hücreler yapılanması ve zaman zaman düzenlediği saldırılar, güvenlik tehdidinin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD askerlerinin Irak'tan çekilmesi, Türkiye'nin güney sınırında güvenlik dengelerini doğrudan etkileyebilecek bir gelişmedir. Irak'ın kuzeyinde PKK varlığına karşı yürütülen operasyonlar açısından, oluşabilecek güç boşluğu Türkiye için risk oluşturabilir. Ayrıca, Kerkük ve Musul gibi bölgelerde yaşanabilecek istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji hatları ve ticaret yolları için tehdit anlamına gelebilir. Ankara'nın, çekilme sürecinde Irak merkezi hükümeti ve Kürt bölgesel yönetimiyle yakın koordinasyon içinde olması bekleniyor.
