Irak'ın Bağdat, Necef, Erbil ve Süleymaniye havalimanları, ABD'nin İran havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırımlarının ardından İran'a ve İran'dan gerçekleştirilen uçuşları askıya aldı. Karar, Washington'ın Tahran üzerindeki baskısını artırdığı bir dönemde geldi ve Irak'ın İran ile Batı arasındaki hassas dengede yaşadığı zorluğu gözler önüne serdi.
Yaptırımların Arka Planı ve Irak'ın Tutumu
ABD yönetimi, İran'ın havacılık sektörünü hedef alan yeni yaptırım paketini geçtiğimiz günlerde açıkladı. Bu yaptırımlar, İran'a ait havayollarına ve bu şirketlerle iş yapan üçüncü ülke kuruluşlarına yönelik kısıtlamaları içeriyor. Irak hükümeti, yaptırımların olası sonuçlarından kaçınmak için hızlı bir şekilde hareket ederek İran uçuşlarını durdurma kararı aldı. Bağdat yönetimi, hem ABD'nin finansal yaptırımlarına maruz kalmamak hem de İran ile olan ekonomik ve dini bağlarını korumak arasında bir denge kurmaya çalışıyor.
Irak Ulaştırma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, kararın "teknik ve idari incelemeler" sonucu alındığı belirtildi. Ancak analistler, kararın arkasında ABD'nin yaptırım tehdidinin yattığını vurguluyor. İran'a uçuş düzenleyen havayolları arasında Mahan Air ve Iran Air gibi şirketler bulunuyor. Bu şirketlerin uçuşlarına getirilen yasak, Irak'ın hava sahasını kullanan diğer ülkelere de uyarı niteliği taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin İran'a yönelik havacılık yaptırımları, aslında geniş kapsamlı bir stratejinin parçası. Washington, nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından İran ekonomisini sıkıştırmak için çeşitli sektörleri hedef alıyor. Havacılık sektörü, İran'ın uluslararası bağlantılarını sürdürmesi açısından kritik bir öneme sahip. Yaptırımlar, İran'ın uçak filosunu yenilemesini ve yedek parça temin etmesini zorlaştırarak ülkenin izolasyonunu derinleştiriyor.
Irak'ın bu kararı, bölgesel dengeler açısından da önemli. Irak, uzun yıllardır İran ile ABD arasında bir tampon bölge işlevi görüyor. Ancak son dönemde artan ABD baskısı, Bağdat'ın manevra alanını daraltıyor. İran yanlısı milis grupların Irak siyasetindeki etkisi göz önüne alındığında, bu tür kararlar iç siyasette de yankı bulabilir. Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti, hem Washington hem Tahran ile ilişkileri dengelemeye çalışıyor.
Öte yandan, İran'ın Irak üzerindeki ekonomik ve kültürel etkisi yadsınamaz. Her yıl milyonlarca İranlı, özellikle dini turizm kapsamında Necef ve Kerbela'yı ziyaret ediyor. Uçuşların durdurulması, bu ziyaretleri de olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Irak'ın İran ile olan ticaret hacmi yıllık 10 milyar doları aşıyor. Uçuş yasağının bu ticarete ne ölçüde zarar vereceği belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'ın İran uçuşlarını durdurması, Türkiye'nin bölgesel konumunu doğrudan etkiliyor. Türkiye, İran ile ticari ve enerji ilişkilerini sürdürürken ABD yaptırımlarına karşı hassas bir denge gözetiyor. Irak'taki gelişme, Türkiye'nin hava sahasını kullanan İran uçuşları için benzer bir baskı oluşturabilir. Ayrıca, Irak'taki Türkmen ve Kürt bölgelerindeki istikrar, Türkiye'nin güvenlik çıkarları açısından kritik. Uçuş yasağının uzaması, bölgedeki ekonomik faaliyetleri ve insani yardımları aksatabilir. Türkiye, hem ABD ile ilişkilerini korumak hem de İran ile işbirliğini sürdürmek için dikkatli bir diplomasi yürütmek zorunda.
