Londra, 22 Haziran — Pazartesi sabahı Keir Starmer, Downing Sokağı'na güneşli bir havada eşi ve ekibiyle çıktı. Sesindeki duygusallıkla artık İngiltere'yi yönetecek doğru kişi olmadığını söyledi. Starmer'ın istifası, İngiltere'nin son yıllarda yaşadığı siyasi istikrarsızlığın bir başka halkası oldu. 2016'daki Brexit referandumundan bu yana ülke, beşinci başbakanını değiştiriyor. Bu süreçte ekonomik durgunluk, artan yaşam maliyeti, sağlık sistemindeki çöküş ve bölgesel ayrılıkçı hareketler İngiltere'nin temel sorunları olarak öne çıkıyor. Starmer'ın istifası, sadece bir parti liderinin gitmesi değil, aynı zamanda İngiliz siyasetinin derin krizinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Brexit sonrası dönemin sancıları
Keir Starmer, İşçi Partisi lideri olarak 2020 yılında göreve geldi. Brexit sonrası ülkenin Avrupa Birliği ile ilişkilerini yeniden düzenlemeye çalışan Starmer, partisi içindeki bölünmelerle başa çıkamadı. Partinin sol kanadı, Starmer'ı 'fazla merkezci' olmakla eleştirirken, sağ kanat ise 'yeterince kararlı olmadığı' gerekçesiyle tepkiliydi. Starmer'ın en büyük hedefi İngiltere'yi AB'ye yaklaştırmak ve ülkenin küresel ticaretteki konumunu güçlendirmekti. Ancak muhafazakâr hükümetin politikalarına karşı etkili bir muhalefet yürütemediği eleştirileriyle karşı karşıya kaldı.
İstifa kararının hemen ardından İşçi Partisi'nin yeni lider arayışı başladı. Parti içinde adı geçen isimler arasında başkent Londra'nın eski belediye başkanı Sadiq Khan ve parti sözcüsü Angela Rayner öne çıkıyor. Ancak her iki adayın da partiyi birleştirip birleştiremeyeceği tartışma konusu. Bu arada muhafazakâr hükümet, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik krize çözüm bulmaya çalışıyor. Yüksek enflasyon, artan faiz oranları ve konut krizi, İngiltere'de yaşayan milyonlarca insanı etkiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: İngiltere'nin liderlik krizi küresel dengeleri nasıl etkiliyor?
İngiltere, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi, NATO'nun kurucu üyesi ve küresel bir ticaret gücü olarak uluslararası sistemde önemli bir rol oynuyor. Ancak son yıllardaki siyasi istikrarsızlık, ülkenin uluslararası arenadaki etkinliğini sorgulatıyor. Brexit sonrası AB ile ilişkilerin bozulması, İngiltere'nin kendisine yeni ticaret ortakları bulmasını gerektirdi. Bu süreçte ABD, Çin ve Hindistan ile ilişkiler geliştirilmeye çalışılsa da somut adımlar sınırlı kaldı.
Özellikle enerji krizi ve Ukrayna savaşı sonrası Avrupa güvenlik mimarisinde İngiltere'nin rolü yeniden tartışılmaya başlandı. İngiltere, Ukrayna'ya askeri yardım konusunda aktif bir tutum sergilese de iç politikadaki kaos bu desteğin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Ayrıca İskoçya'nın bağımsızlık talepleri ve Kuzey İrlanda protokolü krizi, ülkenin toprak bütünlüğünü tehdit eden unsurlar olarak varlığını koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki siyasi istikrarsızlık, Türkiye için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Bir yandan istikrarsız bir İngiltere, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde alternatif bir denge unsuru olarak kullanılabilir. Özellikle Brexit sonrası İngiltere'nin Türkiye ile ticaret anlaşması imzalaması, iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğini artırabilir. Ancak diğer yandan İngiltere'nin NATO içindeki liderlik rolünün zayıflaması, Doğu Akdeniz'deki güç dengelerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca İngiltere'nin Türkiye'nin AB üyelik sürecine verdiği destek, iç politikadaki kaos nedeniyle zayıflayabilir. Bu nedenle Türkiye'nin, İngiltere ile ilişkilerini çok boyutlu bir şekilde yönetmesi ve bölgesel gelişmeleri yakından takip etmesi önem taşıyor.
