İngiltere'de cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda (CYBE) genel bir düşüş yaşanırken, genital herpes vakalarında endişe verici bir artış gözlemleniyor. Halk Sağlığı İngiltere'nin (UKHSA) yayımladığı son verilere göre, genital herpes tanısı konan kişi sayısı son bir yılda %10 artarak 2023'te 24.000'in üzerine çıktı. Bu artış, özellikle 15-24 yaş arası gençlerde daha belirgin. Uzmanlar, CYBE'lerin genç nüfus arasında yaygın olduğunu ve düzenli test yaptırmanın hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Artışın Nedenleri ve Önlemler
Genital herpes, HSV-1 ve HSV-2 virüslerinin neden olduğu, ömür boyu süren bir enfeksiyon. UKHSA'ya göre, 2022'de 22.000 olan vaka sayısı 2023'te 24.244'e yükseldi. Bu artışın bir kısmı, daha fazla kişinin test yaptırmasından kaynaklanıyor olabilir. Ancak uzmanlar, özellikle gençler arasında prezervatif kullanımının azalmasının da etkili olduğunu düşünüyor. Dr. Katy Sinka, "Genital herpes vakalarındaki artış endişe verici. Gençlerin cinsel sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmalı ve düzenli test yaptırmalarını teşvik etmeliyiz" diyor. Ayrıca, asemptomatik taşıyıcıların farkında olmadan virüsü yayabildiği belirtiliyor
CYBE'lerin önlenmesinde en etkili yöntemlerin başında prezervatif kullanımı ve düzenli testler geliyor. UKHSA, cinsel olarak aktif herkesin yılda en az bir kez CYBE testi yaptırmasını öneriyor. Özellikle yeni bir partnerle ilişkiye girmeden önce test yaptırmak büyük önem taşıyor. Genital herpes için kesin bir tedavi bulunmamakla birlikte, antiviral ilaçlar semptomları hafifletebiliyor ve bulaşma riskini azaltabiliyor. Ancak uzmanlar, aşı çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.
Küresel Boyut ve Türkiye'ye Yansımaları
Bu artış yalnızca İngiltere'ye özgü değil. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, dünya genelinde 15-49 yaş arasındaki 3,7 milyar kişiden yaklaşık 500 milyonu HSV-2 enfeksiyonuna sahip. Gelişmekte olan ülkelerde durum daha kritik. Türkiye'de ise CYBE'lerle ilgili güncel veriler sınırlı olsa da, uzmanlar benzer eğilimlerin olabileceğini belirtiyor. Sağlık Bakanlığı, cinsel sağlık konusunda farkındalık kampanyaları yürütüyor ancak gençlere yönelik daha kapsamlı programlara ihtiyaç duyuluyor. Türkiye'de özellikle üniversite gençliği arasında prezervatif kullanım oranlarının düşük olduğu biliniyor. Ayrıca, cinsel sağlık hizmetlerine erişimde bölgesel farklılıklar bulunuyor. Uzmanlar, Türkiye'de de CYBE testlerinin yaygınlaştırılması ve cinsel eğitimin müfredata eklenmesi gerektiğini savunuyor.
Küresel olarak, COVID-19 pandemisi sırasında cinsel sağlık hizmetlerine erişimde aksamalar yaşandı. Bu durum, bazı enfeksiyonların bildirilmeyen vakalarında artışa yol açtı. Pandemi sonrası dönemde, birçok ülke cinsel sağlık hizmetlerini yeniden yapılandırıyor. Dijital sağlık çözümleri, evde test kitleri ve online danışmanlık hizmetleri yaygınlaşıyor. İngiltere'deki artış, diğer Avrupa ülkeleri için de bir uyarı niteliğinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki genital herpes artışı, Türkiye'deki cinsel sağlık politikalarına ışık tutuyor. Türkiye'de CYBE verileri düzenli olarak toplanmamakla birlikte, genç nüfusun yoğunluğu ve cinsel eğitim eksiklikleri benzer riskleri beraberinde getiriyor. Sağlık Bakanlığı'nın cinsel sağlık konusunda farkındalık yaratması ve test hizmetlerini yaygınlaştırması önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'de HPV aşısı gibi CYBE'lere karşı koruyucu uygulamaların yaygınlaştırılması, toplum sağlığı açısından kritik. Küresel sağlık güvenliği bağlamında, CYBE'lerin kontrol altına alınması için ulusal ve uluslararası iş birliği şart.
