İngiltere ve Galler'de hükümetin, aşırı kalabalık cezaevlerindeki yükü hafifletmek amacıyla elektronik kelepçe uygulamasını hızla genişletme planı, kamu güvenliği açısından ciddi riskler taşıyor. Ulusal Denetim Ofisi (NAO) tarafından yayımlanan rapora göre, mevcut sistem henüz yeterli düzeyde denetlenmiyor ve teknik altyapı eksiklikleri bulunuyor. Uzmanlar, genişleme öncesinde sistemin güçlendirilmemesi halinde suçluların takibinde aksamalar yaşanabileceğini ve toplumun tehlikeye atılabileceğini belirtiyor.
Arka plan: Cezaevi krizi ve elektronik kelepçe çözümü
İngiltere ve Galler'de cezaevleri, kapasitelerinin üzerinde mahkum barındırıyor. Hükümet, bu sorunu hafifletmek için erken tahliye ve alternatif ceza yöntemlerine yöneliyor. Elektronik kelepçe, düşük riskli suçluların ev hapsi veya sokağa çıkma kısıtlaması altında takip edilmesini sağlıyor. Ancak NAO raporu, mevcut elektronik izleme sisteminin 'sürekli ve gerçek zamanlı' denetim sağlamadığını, bazı durumlarda kelepçelerin arızalandığını veya sinyal kaybı yaşandığını ortaya koyuyor. 2023 yılında yaklaşık 15.000 kişinin elektronik kelepçeyle izlendiği sistemde, günde ortalama 12 kez cihaz sorunu rapor edilmiş. Denetim Ofisi, sistem genişlemesi için en az 18 aylık bir hazırlık süreci gerektiğini, ancak hükümetin bu süreyi kısaltarak risk aldığını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Diğer ülkelerdeki uygulamalar
Elektronik kelepçe, birçok ülkede cezaevi yoğunluğunu azaltmak için kullanılıyor. ABD'de yılda yaklaşık 300.000 kişi elektronik izleme altında tutulurken, Almanya ve Fransa da benzer programları hayata geçirmiş durumda. Ancak uluslararası insan hakları örgütleri, bu uygulamaların mahremiyet ihlali ve sosyal damgalama risklerine dikkat çekiyor. NAO raporu, İngiltere'nin bu alandaki deneyimsizliğinin ve altyapı eksikliğinin, sistemin başarısız olmasına neden olabileceğini belirtiyor. Ayrıca, sınırlı bütçe ve personel yetersizliği nedeniyle izleme merkezlerinin aşırı yüklenmesi, potansiyel ihlallerin gözden kaçmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin de cezaevi kapasitesi sorunu yaşadığı ve alternatif ceza yöntemlerini gündemine aldığı düşünüldüğünde, İngiltere'deki bu gelişme önemli dersler içeriyor. Elektronik kelepçe uygulamasına geçiş yapmayı planlayan ülkeler için NAO raporu, sistem altyapısının sağlam temellere oturtulması gerektiğini gösteriyor. Türkiye'de halihazırda denetimli serbestlik kapsamında elektronik izleme kullanılıyor, ancak benzer güvenlik açıkları yaşanmaması için teknik ve idari kapasitenin artırılması kritik önem taşıyor. Ayrıca, bu tür uygulamaların insan hakları boyutu da dikkate alınmalı, mahremiyet ve adil yargılanma hakkı gibi temel ilkelerin ihlal edilmemesi sağlanmalıdır.
