İngiltere Merkez Bankası (Bank of England), gelecek nesil banknotlarda yer alacak hayvanları belirlemek için düzenlediği halk oylamasının sonuçlarını açıkladı. Yaklaşık yarım milyon kişinin katıldığı oylamada, 18 canlı türü arasından kirpi, kızıl sincap, yaban arısı ve balıkçıl kuşu en çok oyu alarak yeni banknotlarda yer almaya hak kazandı. Karar, İngiltere'nin biyolojik çeşitliliğine dikkat çekmeyi ve halkın para birimi üzerinde söz sahibi olmasını amaçlıyor.
Oylama Süreci ve Katılım
İngiltere Merkez Bankası'nın başlattığı kampanya kapsamında, halka 18 farklı hayvan türü sunuldu. Bu türler arasında nesli tükenme tehlikesi altındaki canlılar da bulunuyordu. Oylama, çevrimiçi platformlar ve posta yoluyla yaklaşık altı hafta sürdü. Banka yetkililerine göre toplamda 480 binden fazla kişi oy kullandı; bu, son yıllarda İngiltere'de bir kamu kurumunun düzenlediği en yüksek katılımlı halk oylamalarından biri oldu.
Seçilen dört hayvandan kirpi, özellikle kırsal kesimde yaşayanların ve doğa koruma derneklerinin yoğun desteğini aldı. Kızıl sincap ise İngiltere'nin sembol türlerinden biri olarak biliniyor; ancak son yıllarda gri sincap istilası nedeniyle popülasyonu ciddi şekilde azaldı. Yaban arısı, polinasyon krizi ve böcek ölümlerine dikkat çekmek isteyen çevre gruplarının kampanyasıyla listeye girdi. Balıkçıl kuşu ise sulak alanların korunması mesajıyla öne çıktı.
Seçilen Hayvanlar ve Anlamları
Kirpi (Erinaceus europaeus), İngiltere'de son 20 yılda popülasyonunun yarıdan fazla azaldığı tahmin edilen bir tür. Bahçelerde ve parklarda sık görülmesine rağmen, trafik kazaları, tarım ilaçları ve habitat kaybı nedeniyle tehdit altında. Banknotta yer alması, bu küçük memelinin korunmasına yönelik farkındalığı artıracak.
Kızıl sincap (Sciurus vulgaris), İngiltere'nin yerli türü. 19. yüzyılda Kuzey Amerika'dan getirilen gri sincaplar, daha büyük ve rekabetçi oldukları için kızıl sincapların yaşam alanlarını daralttı. Günümüzde İngiltere'de sadece birkaç bölgede (örneğin Anglesey Adası ve Scottish Highlands) hayatta kalabildiler. Banknot, bu türün geri kazanılması için yürütülen çalışmalara sembolik bir destek olacak.
Yaban arısı (Bombus terrestris gibi türler), tarım ve ekosistem için hayati öneme sahip polinatörlerden. Son yıllarda iklim değişikliği, pestisit kullanımı ve hastalıklar nedeniyle arı popülasyonlarında ciddi düşüşler yaşanıyor. İngiltere'de 270'ten fazla arı türü bulunuyor ve bunların bir kısmı yok olma riski altında. Banknotta yaban arısına yer verilmesi, gıda güvenliği ve biyoçeşitlilik açısından kritik bir mesaj taşıyor.
Balıkçıl kuşu (Ardea cinerea), İngiltere'nin sulak alanlarında yaygın olarak görülen büyük bir kuş türü. Nehirler, göller ve bataklıklarda yaşar; balık, kurbağa ve böceklerle beslenir. Ancak sulak alanların kurutulması ve su kirliliği, bu türün geleceğini tehdit ediyor. Banknot, İngiltere'nin nehir ve göl ekosistemlerinin korunması gerektiğini vurgulayacak.
Banknot Tasarımı ve Gelecek Planları
İngiltere Merkez Bankası, seçilen hayvanların banknotlarda nasıl yer alacağına dair tasarım çalışmalarının önümüzdeki aylarda başlayacağını duyurdu. Yeni banknotların 2028 yılına kadar dolaşıma girmesi bekleniyor. Mevcut polimer banknotlarda olduğu gibi, yeni seride de güvenlik özellikleri ve dayanıklılık ön planda olacak. Banka ayrıca, seçilen türlerin korunması için çevre kuruluşlarıyla iş birliği yapacağını açıkladı.
Bu oylama, İngiltere'de daha önceki banknot tasarımlarında da benzer süreçlerin yaşandığını gösteriyor. 2016'da Winston Churchill'in yer aldığı 5 sterlinlik banknot için halk görüşü alınmıştı. 2017'de Jane Austen'in 10 sterlinlik banknotta yer alması da kamuoyu desteğiyle olmuştu. Ancak bu kez ilk kez doğal yaşam teması bu kadar geniş bir katılımla belirlendi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin banknotlarına doğa temasını taşıması, küresel ölçekte biyoçeşitlilik farkındalığını artırıyor. Türkiye, Avrupa'nın en zengin biyolojik çeşitliliğine sahip ülkelerinden biri; kirpi, kızıl sincap benzeri türler (Anadolu sincabı) ve çok sayıda arı türü burada da yaşıyor. Ancak Türkiye'de habitat kaybı ve iklim değişikliği bu türleri tehdit ediyor. İngiltere'nin bu adımı, Türkiye'nin de benzer şekilde ulusal para birimi üzerinden doğa koruma mesajı vermesi için bir örnek teşkil edebilir. Ayrıca, Türkiye-İngiltere ilişkilerinde çevre diplomasisi yeni bir iş birliği alanı olabilir.
