İngiltere Merkez Bankası (BoE), dolaşıma girecek yeni polimer banknotlarda kullanılacak görseller için kısa listeyi kamuoyuna duyurdu. Puffin (martı benzeri bir deniz kuşu), yunus ve yaban arısı gibi türlerin yer aldığı listede, ülkenin yerli yaban hayatının öne çıkarılması hedefleniyor. BoE, yeni banknotların sahteciliğe karşı daha güçlü hale getirileceğini ve aynı zamanda İngiltere'nin doğal mirasını yansıtacağını belirtti.
Yeni banknotların arka planı
İngiltere Merkez Bankası, her yeni banknot serisinde geleneksel olarak tarihi figürler, sembolik yapılar veya bilim insanlarına yer veriyordu. Ancak son yıllarda kamuoyundan gelen talepler doğrultusunda yerli ekosisteme daha fazla vurgu yapılması kararlaştırıldı. Yeni polimer banknotlar, 2024 yılında tedavüle girmesi planlanan 5, 10, 20 ve 50 sterlinlik kupürleri kapsayacak. Kısa listede yer alan türler arasında; İngiltere kıyılarında yuvalayan deniz kuşu puffin, Atlantik Okyanusu'nda sıkça görülen şişe burunlu yunus ve İngiltere'nin kırlarında yaygın olan bombus arısı bulunuyor. Bununla birlikte, köstebek ve kızıl tilki gibi karasal türler de değerlendirmeye alınmış durumda.
BoE yetkilileri, yeni banknotların yalnızca görsel açıdan değil, aynı zamanda güvenlik açısından da bir adım ileri taşınacağını ifade etti. Yeni tasarımlarda floresan mürekkep, hologram şeritler ve mikroyazı gibi ileri teknolojiler kullanılacak. Böylece sahtecilik riskinin minimize edilmesi hedefleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin banknot tasarımlarında doğaya yönelmesi, dünya genelinde merkez bankalarının kültürel ve ekolojik temalara daha fazla yer vermeye başlamasıyla uyumlu bir adım. Örneğin, Kanada doları üzerinde kunduz ve geyik gibi yerli türler zaten yer alıyor. Avrupa Merkez Bankası ise euro banknotlarında mimari motifleri tercih ediyor. BoE'nin bu kararı, hem nakit kullanımının azaldığı bir dönemde banknotların cazibesini artırmak hem de plastik banknotlara geçişin çevresel faydalarını vurgulamak amacı taşıyor. Polimer banknotlar, kağıt banknotlara göre daha dayanıklı ve geri dönüştürülebilir olduğu için karbon ayak izini azaltma potansiyeline sahip. Uzmanlar, bu girişimin diğer ülkelere de örnek olabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Merkez bankalarının banknot tasarımlarında yerli türlere yönelmesi, küresel bir eğilim haline geliyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) kâğıt paralarında Mustafa Kemal Atatürk portresinin yanı sıra tarihi ve kültürel motiflere yer vermesi, ulusal kimlik vurgusu açısından benzer bir yaklaşım. Ancak İngiltere'nin bu adımı, ekolojik farkındalık ve sürdürülebilirlik boyutunu öne çıkarmasıyla dikkat çekiyor. TCMB, gelecekteki banknot tasarımlarında Türkiye'nin endemik türlerine veya doğal güzelliklerine yer vererek benzer bir strateji izleyebilir. Bu, turizm tanıtımına katkı sağlarken çevre bilincini de artırabilir. Öte yandan, sahteciliği önleme teknolojilerinde yaşanan bu gelişmeler, Türkiye'nin de polimer banknota geçiş sürecinde teknik altyapısını gözden geçirmesi gerektiğini hatırlatıyor.
