İngiltere Başbakanı, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'da yasadışı yerleşimlerini genişletmesini "kabul edilemez" olarak nitelendirerek, İngiltere'nin yakında "kapsamlı önlemler" ile karşılık vereceğini yineledi. Başbakan, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde bu mesajı verdi. Görüşmede ayrıca Gazze'deki insani durum ve bölgesel güvenlik konuları ele alındı.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria'da yerleşim birimlerini genişletme planlarını sürdürüyor. Son dönemde onaylanan yeni konut projeleri ve ileri karakol yasallaştırmaları uluslararası toplumun tepkisini çekiyor. İngiltere, Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri, bu adımların uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve iki devletli çözümü baltaladığını savunuyor. İngiltere Başbakanı'nın açıklaması, Londra'nın bu konudaki rahatsızlığını somut adımlara dönüştürme niyetini gösteriyor. İngiltere daha önce de yerleşimci şiddeti uygulayanlara yönelik seyahat yasakları ve mal varlığı dondurma gibi yaptırımlar uygulamıştı. Ancak bu kez "kapsamlı önlemler" ifadesi, daha geniş kapsamlı ekonomik veya diplomatik yaptırımların sinyali olarak yorumlanıyor.
Katar Emiri ile yapılan görüşme, İngiltere'nin Körfez ülkeleriyle koordinasyon içinde hareket etme çabasının bir parçası. Katar, Gazze'deki ateşkes müzakerelerinde ve insani yardımın ulaştırılmasında kilit rol oynuyor. İngiltere Başbakanı'nın bu görüşmede hem yerleşim genişlemesini hem de Gazze'deki durumu gündeme getirmesi, Londra'nın Orta Doğu politikasında çok yönlü bir diplomasi yürüttüğünü gösteriyor.
İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetleri, uluslararası hukuk açısından yasadışı kabul ediliyor. Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'ne göre işgalci güç, işgal ettiği topraklarda kendi sivil nüfusunu yerleştiremez. Ancak İsrail, 1967'den bu yana Batı Şeria'da yüz binlerce yerleşimci barındırıyor ve bu sayı her yıl artıyor. Son aylarda İsrail hükümeti, yerleşim inşaatlarına hız verdi ve bazı yasadışı karakolları yasallaştırdı. Bu adımlar, Filistinlilerin topraklarını kaybetmesine ve iki devletli çözümün imkânsız hale gelmesine yol açıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'nin tavrı, Avrupa Birliği ve ABD'nin pozisyonlarıyla paralellik gösteriyor. ABD yönetimi de yerleşim genişlemesini eleştiriyor ve iki devletli çözüm çağrısını yineliyor. Ancak İsrail üzerinde etkili bir baskı mekanizması kurulamıyor. Avrupa ülkeleri, İsrail ile ticari ve bilimsel iş birliklerini askıya alma veya yerleşim ürünlerine etiketleme zorunluluğu getirme gibi seçenekleri tartışıyor. İngiltere'nin "kapsamlı önlemler" açıklaması, bu yöndeki adımların habercisi olabilir.
Orta Doğu'da tansiyon yüksek. Gazze'deki savaş devam ederken Batı Şeria'da da çatışmalar ve yerleşimci saldırıları artmış durumda. Uluslararası toplum, bölgesel bir tırmanmadan endişe ediyor. İngiltere'nin hamlesi, İsrail'e yönelik uluslararası baskının artabileceğini gösteriyor. Ancak İsrail hükümeti, yerleşim politikalarından geri adım atacağına dair bir işaret vermiyor. Aksine, koalisyon ortakları daha fazla yerleşim inşaatı için baskı yapıyor.
Katar'ın rolü ise ayrı bir önem taşıyor. Katar, Hamas ile diyalog kanallarını açık tutan ve Gazze'ye insani yardım sağlayan bir aktör. İngiltere'nin Katar Emiri ile görüşmesi, hem ateşkes müzakerelerine destek hem de yerleşim konusunda ortak bir tutum geliştirme amacı taşıyor. Katar, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı çerçevesinde de İsrail'in yerleşim politikalarını kınıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Batı Şeria'daki yasadışı yerleşim faaliyetlerini uzun süredir en sert şekilde eleştiriyor ve Filistin davasını güçlü bir şekilde savunuyor. İngiltere'nin "kapsamlı önlemler" açıklaması, Türkiye'nin pozisyonunu uluslararası arenada güçlendirebilir. Türkiye, İsrail'e yönelik yaptırımların genişletilmesi ve yerleşim ürünlerinin boykot edilmesi çağrılarını destekliyor. Ayrıca, Katar ile yakın ilişkileri sayesinde bölgesel koordinasyonda etkin rol oynayabilir. İngiltere'nin adımları, Avrupa'da İsrail'e yönelik baskının artmasına katkı sağlarsa, Türkiye'nin diplomatik çabaları için elverişli bir zemin oluşabilir. Ancak somut yaptırımların içeriği belirsizliğini koruyor.
