İngiltere Genelkurmay Başkanı Orgeneral Sir Nicholas Carter, ülkenin savunma kabiliyetlerini artırmak için zamanının tükendiğini belirterek, hükümetin Savunma Yatırım Planı'ndaki (DIP) gecikmelerin ciddi bir güvenlik riski oluşturduğunu söyledi. 5 Haziran Cuma günü yaptığı açıklamada, son dönemdeki Rus askeri faaliyetlerinin oluşturduğu tehdide karşı İngiltere'nin hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı. Londra merkezli Savunma Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde (RUSI) düzenlenen bir konferansta konuşan Carter, "Zaman bizim lehimize işlemiyor. Bir an önce harekete geçmezsek, caydırıcılık kabiliyetimizi kaybederiz" dedi.
Savunma Yatırım Planı neden tıkandı?
İngiltere'nin 2020 yılında revize edilmesi planlanan Savunma Yatırım Planı, bütçe darboğazları ve hükümet içindeki öncelik çatışmaları nedeniyle defalarca ertelendi. Orgeneral Carter, planın onaylanmasındaki gecikmenin, özellikle hava ve deniz kuvvetlerinin modernizasyonu ile siber savunma alanlarında ciddi açıklar yarattığına işaret etti. Son dönemde Kraliyet Donanması'nın konuşlandırma kapasitesi ve Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin (RAF) muharip uçak filolarının yaşlanması, askeri yetkilileri endişelendiriyor. Ayrıca, İngiltere'nin nükleer caydırıcılık sisteminin yenilenmesi için gereken yatırımlar da ertelenmiş durumda.
Carter, Rusya'nın Ukrayna sınırında askeri yığınak yapması ve Baltık bölgesinde artan askeri faaliyetlerinin, Avrupa'da yeni bir güvenlik krizine işaret ettiğini belirtti. "Rusya'nın son beş yılda askeri harcamalarını reel olarak yüzde 30 artırdığı bir ortamda, İngiltere'nin savunma bütçesini dondurması kabul edilemez" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut: Rus tehdidi ve NATO
İngiltere'nin savunma zafiyeti, NATO'nun Avrupa'daki caydırıcılık mimarisini de tehdit ediyor. İngiltere, NATO'nun hızlı müdahale gücüne en büyük askeri katkıyı sağlayan ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Ancak uzmanlar, İngiltere'nin mevcut savunma bütçesinin, yeni tehditlere karşı koymak için yetersiz olduğunu savunuyor. Özellikle siber savaş ve hibrit tehditler alanında İngiltere'nin kabiliyetlerinin artırılması gerektiği vurgulanıyor.
Rusya'nın Kırım'ı ilhakından bu yana geçen sürede NATO, doğu kanadını güçlendirmeye çalışsa da, İngiltere gibi önemli müttefiklerin askeri kapasitelerindeki açıklar ittifakın zayıf noktası olarak görülüyor. Carter'ın uyarısı, İngiltere'nin 2030'a kadar savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 2,5'ine çıkarma hedefinin gerçekçi olmadığını gösteriyor. Mevcut harcama seviyesi yüzde 2,1 civarında.
Öte yandan, İngiltere Savunma Bakanlığı yetkilileri, hükümetin yeni bütçe incelemesini beklediklerini ve planın önümüzdeki aylarda netleşeceğini belirtiyor. Ancak Orgeneral Carter'ın uyarıları, siyasi iradenin gecikmesinin askeri caydırıcılık üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin savunma yatırımlarındaki bu gecikme, Türkiye için dolaylı da olsa önemli sonuçlar doğurabilir. NATO'nun güney kanadında önemli bir müttefik olan Türkiye, özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz'de artan Rus faaliyetleri karşısında İngiltere'nin askeri varlığına güvenmektedir. İngiltere'nin caydırıcılık kabiliyetinin zayıflaması, NATO'nun genel savunma pozisyonunu olumsuz etkileyebilir ve Türkiye'nin üzerindeki yükü artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayiinde yakaladığı ivme, İngiltere'nin modernizasyon ihtiyacıyla potansiyel bir iş birliği fırsatı sunuyor. Ancak bu gelişmelerin Türkiye'ye doğrudan yansıması, İngiltere'nin planlarını ne kadar hızlı hayata geçireceğine bağlı olacaktır.
