Londra merkezli düşünce kuruluşu Institute for Public Policy Research (IPPR) tarafından yayımlanan bir rapora göre, İngiltere'nin Rusya'nın agresif politikaları ve ABD'deki siyasi istikrarsızlık gibi jeopolitik krizlerle etkili bir şekilde başa çıkabilmesi için Avrupa Birliği'ne (AB) yeniden katılması gerekiyor. Raporda, "Egemenlik, onu kullanma yeteneği olmadan özerklik değildir" ifadesi kullanılarak, İngiltere'nin Brexit sonrası dış politikada karşılaştığı zorluklara dikkat çekildi.
Raporun arka planı ve temel argümanları
IPPR'nin raporu, İngiltere'nin 2020'de AB'den ayrılmasının ardından uluslararası arenada etkisini yitirdiğini ve küresel krizlere müdahale kapasitesinin azaldığını savunuyor. Raporda, Brexit'in İngiltere'ye "egemenlik" kazandırdığı yönündeki yaygın görüş eleştirilirken, gerçek egemenliğin ancak kolektif eylem kapasitesiyle mümkün olabileceği vurgulanıyor. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik işgali ve ABD'de artan siyasi kutuplaşma gibi gelişmeler karşısında İngiltere'nin tek başına hareket etmesinin yetersiz kaldığı belirtiliyor.
Rapor, İngiltere'nin AB ile ilişkilerini yeniden tanımlaması gerektiğini, bunun sadece ekonomik değil aynı zamanda güvenlik ve diplomasi alanlarında da işbirliğini kapsaması gerektiğini ifade ediyor. IPPR, İngiltere'nin AB'nin dış politika ve savunma mekanizmalarına katılmadan, kıta Avrupası'ndaki krizlere etkili yanıt veremeyeceğini öne sürüyor. Raporda ayrıca, İngiltere'nin AB'ye tam üye olmasa bile en azından gümrük birliği ve tek pazar gibi yapılara dahil olmasının gerekliliği tartışılıyor.
Düşünce kuruluşu, İngiliz hükümetine AB ile savunma ve güvenlik alanında yeni bir ortaklık modeli geliştirmesi çağrısında bulunuyor. Bu modelin, NATO çerçevesini tamamlayıcı nitelikte olması ve İngiltere'nin askeri kapasitesini Avrupa'nın güvenliği için daha etkin kullanmasını sağlaması öneriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Rapor, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ardından dış politikada karşılaştığı zorlukları gözler önüne seriyor. Brexit sonrası İngiltere, AB'nin dış politika ve savunma karar alma mekanizmalarının dışında kaldı. Bu durum, ülkenin Rusya'nın Ukrayna işgali gibi krizlerde AB ile koordinasyonunu zorlaştırdı. İngiltere, Ukrayna'ya askeri ve ekonomik destek sağlasa da, AB'nin yaptırım ve diplomatik girişimlerinde söz sahibi olamıyor.
ABD'deki siyasi istikrarsızlık, özellikle de başkanlık seçimleri sonrası ortaya çıkan belirsizlik, İngiltere gibi orta ölçekli güçlerin kendi başlarına hareket etmesini daha da zorlaştırıyor. Raporda, İngiltere'nin ABD ile "özel ilişkisi"nin tek başına yeterli olmadığı, Avrupa'daki ortaklarla daha yakın işbirliğinin şart olduğu belirtiliyor. Ayrıca, iklim değişikliği, enerji güvenliği ve göç gibi sınır aşan sorunlarla mücadelede AB ile ortak politikalar geliştirmenin önemi vurgulanıyor.
IPPR'nin raporu, İngiltere'de Brexit sonrası dönemde AB ile ilişkilerin yeniden şekillendirilmesi gerektiğine dair artan tartışmalara katkı sağlıyor. Ancak, İngiltere'de siyasi partiler arasında AB'ye yeniden katılma konusunda henüz bir fikir birliği bulunmuyor. Kamuoyu yoklamaları, halkın önemli bir bölümünün Brexit'i desteklemediğini gösterse de, AB'ye tam üyelik konusunda isteksizlik sürüyor. Rapordaki öneriler, İngiltere'nin dış politikada daha etkin bir aktör olabilmesi için AB ile yeni bir ilişki modeli geliştirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin AB ile ilişkilerini yeniden güçlendirme ihtiyacı, Türkiye'nin dış politikası ve Avrupa güvenlik mimarisi açısından dolaylı ama önemli sonuçlar doğurabilir. İngiltere, Brexit sonrası Türkiye ile ticaret ve savunma alanında işbirliğini artırmıştı. Ancak İngiltere'nin AB'ye yakınlaşması, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir denge unsuru yaratabilir. Özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki jeopolitik gerilimlerde İngiltere'nin AB ile koordineli hareket etmesi, Türkiye'nin bölgesel manevra alanını etkileyebilir. Türkiye, İngiltere ile ikili ilişkilerini korurken, AB ile de diyaloğunu sürdürmek durumunda. Raporda dile getirilen "etkili egemenlik" vurgusu, Türkiye'nin çok taraflı platformlarda aktif olma stratejisiyle örtüşüyor.
