İngiltere Savunma Bakanı John Healey, ülkenin artan küresel tehditler karşısında savunma harcamalarını artırması gerektiğini ancak halkı bu zor ekonomik kararların değerine ikna edecek bir anlatıdan yoksun olduklarını itiraf etti. Healey’nin açıklamaları, Başbakan Keir Starmer’ın Ukrayna-Rusya savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Çin’in yükselişi gibi küresel krizlerle boğuştuğu bir dönemde geldi. Aynı zamanda İngiliz ordusunun personel ve teçhizat açısından tükenmiş durumda olması ve İşçi Partisi içindeki muhalif milletvekillerinin savunma bütçesi kesintilerine direnmesi, Starmer hükümetini adeta bir ‘mükemmel fırtına’nın ortasında bıraktı.
Savunma Harcamaları ve Ekonomik Gerçeklik
Healey, parlamentoda yaptığı konuşmada, İngiltere’nin NATO taahhütleri doğrultusunda GSYİH’nın %2’sini savunmaya ayırma hedefini koruduğunu ancak bunun yetersiz kaldığını belirtti. Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı ve Çin’in askeri genişlemesi gibi faktörler, İngiltere’nin savunma harcamalarını %2,5’e çıkarmasını gerektiriyor. Ancak hükümet, zor durumdaki ekonomi ve kamu hizmetlerine yönelik talepler nedeniyle bu artışı meşrulaştırmakta zorlanıyor. Healey, “Halka, vergilerin artması veya diğer harcamaların kısılması pahasına neden daha fazla savunma harcaması yapmamız gerektiğini anlatamıyoruz” dedi.
Ordunun Tükenmiş Durumu
İngiliz ordusu, son yıllardaki bütçe kesintileri ve operasyonel yıpranma nedeniyle ciddi bir personel ve teçhizat sıkıntısı yaşıyor. Healey, ordu mevcudunun 73.000’e düştüğünü, bunun 18. yüzyıldan bu yana en düşük seviye olduğunu açıkladı. Ayrıca zırhlı araç stoğunun %40’ının kullanılamaz durumda olduğu belirtildi. Bu durum, İngiltere’nin NATO’nun doğu kanadını savunma kabiliyetini zayıflatıyor. Healey, “Ordumuz küçük ve yıpranmış. Onu yeniden inşa etmek zaman ve para gerektiriyor” dedi.
İşçi Partisi İçi Muhalefet
Starmer, kendi partisinden gelen muhalefetle de baş etmek zorunda. Bazı İşçi Partili milletvekilleri, savunma harcamalarındaki artışın sosyal harcamalardan kesinti yapılarak finanse edilmesine karşı çıkıyor. Özellikle sol kanat milletvekilleri, sağlık ve eğitim bütçelerinin korunmasını talep ediyor. Healey ise bu durumu “Bir felaket tellallığından kaçınmalıyız, ancak bir anlatı oluşturmakta zorlanıyoruz” sözleriyle özetledi. Parti içi bu gerilim, Starmer’ın savunma politikalarını uygulama kabiliyetini kısıtlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere’nin savunma zafiyeti, özellikle NATO müttefikleri arasında endişe yaratıyor. ABD ve diğer Avrupalı müttefikler, İngiltere’nin Avrupa güvenliğinde önemli bir rol oynamasını bekliyor. Ancak İngiliz ordusunun mevcut durumu, bu beklentileri karşılamaktan uzak. Ayrıca Çin’in Tayvan’a yönelik artan baskısı ve Hint-Pasifik’teki gerilimler, İngiltere’nin küresel bir güç olarak varlığını sürdürebilmesi için daha fazla kaynak ayırmasını gerektiriyor. Healey’nin uyarıları, İngiltere’nin uluslararası ittifaklardaki güvenilirliğini koruması için acil önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’nin savunma kapasitesindeki bu zafiyet, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. NATO’nun güney kanadında kilit bir müttefik olan Türkiye, İngiltere’nin askeri zayıflaması halinde ittifak içinde daha fazla sorumluluk üstlenmek zorunda kalabilir. Ayrıca İngiltere’nin savunma harcamalarını artıramaması, AB ülkelerinin kendi savunmalarına daha fazla yatırım yapmasına yol açabilir; bu da Türkiye’nin savunma sanayii ihracatı için yeni fırsatlar yaratabilir. Ancak kısa vadede, İngiltere’nin zayıflaması NATO’nun caydırıcılık gücünü azaltarak Türkiye’nin güvenlik endişelerini artırabilir.
