İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Başbakan Keir Starmer'ın ülkenin savunma bütçesindeki derin krizi aylarca görmezden geldiğini ve nihayet yaptığı teklifin "yetersiz" olduğunu belirtti. Healey'in eleştirileri, ordu içinde uzun süredir devam eden mali sıkışıklığı ve Starmer yönetiminin bu soruna karşı kayıtsız tavrını gözler önüne seriyor. Özellikle NATO'nun savunma harcamaları hedefi olan GSYİH'nın yüzde 2'sini aşma baskısı altındaki İngiltere'nin, bütçe kısıtlamaları nedeniyle bu taahhüdünü sürdürmekte zorlandığı ifade ediliyor. The Guardian'ın haberine göre, Savunma Bakanlığı'nın mevcut fonlama modeli, özellikle personel ve ekipman alanlarında ciddi açıklar yaratmış durumda. Bu durum, ordunun savaş hazırlığı ve caydırıcılık kapasitesini olumsuz etkiliyor.
Uzun Süredir Biriken Sorunlar
Britanya'nın savunma bütçesi sorunu aslında yeni değil; yıllardır süregelen kronik bir yetersiz fonlama ve stratejik planlama eksiklikleri söz konusu. 2010'dan bu yana savunma harcamaları reel olarak düşerken, ordunun envanterindeki yaşlanan ekipmanlar ve azalan personel sayısı endişe verici boyutlara ulaştı. Deniz Kuvvetleri'nin savaş gemisi sayısı tarihin en düşük seviyelerine inerken, Hava Kuvvetleri'nin Typhoon ve F-35 filolarının bakım maliyetleri bütçeyi zorluyor. Kara Kuvvetleri'nde ise Challenger 2 tanklarının yerini alacak yeni nesil zırhlı araç projeleri sürekli erteleniyor. Healey, Starmer'ın bu sorunu "çözümsüz" olarak nitelendirdiğini ve seçim kampanyası sırasında verdiği sözleri tutmadığını vurguluyor. Özellikle Ukrayna savaşının ardından Avrupa'da yükselen güvenlik endişeleri, Britanya'nın savunma kapasitesindeki zaafiyeti daha da görünür kıldı.
Savunma Bakanlığı yetkilileri, bütçe krizinin derinleşmesi halinde 2030 yılına kadar ordu mevcudunun 70.000'in altına düşebileceğini öngörüyor. Bu durum, Britanya'nın NATO içindeki rolünü ve küresel askeri etkinliğini tehdit ediyor. Healey'in Starmer'a yönelttiği eleştiriler, iktidar partisi içinde de yankı buluyor; bazı İşçi Partisi milletvekilleri, savunma harcamalarının artırılması için bir kampanya başlattı. Hazine ise artan kamu borcu nedeniyle ek bütçe ayırmaya sıcak bakmıyor. Bu kriz, aynı zamanda Britanya'nın savunma sanayiindeki dışa bağımlılığını da gündeme getiriyor; yerli üretim kapasitesinin yetersizliği, özellikle mühimmat ve füzelerde tedarik sorunlarına yol açıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Britanya'nın savunma bütçesi krizi, yalnızca iç politika değil, aynı zamanda Avrupa güvenliği ve NATO'nun geleceği açısından da kritik bir öneme sahip. Londra, NATO'nun en büyük savunma harcaması yapan ikinci ülkesi konumunda ve Birleşik Krallık'ın caydırıcılık kapasitesindeki bir zayıflama, ittifakın doğu kanadındaki gücünü doğrudan etkileyebilir. Özellikle Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığının devam ettiği bir dönemde, Britanya'nın askeri zayıflığı, Rusya'ya cesaret verebilir ve Avrupa'da güvenlik dengesini bozabilir. Ayrıca, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma eğilimi göz önüne alındığında, Britanya'nın rolü daha da kritik hale geliyor. Healey, Başbakan Starmer'ın bu gerçeği görmezden gelmesini "sorumsuzluk" olarak nitelendiriyor. Kriz, aynı zamanda İngiltere'nin küresel askeri operasyon kabiliyetini de tehdit ediyor; özellikle Hint-Pasifik bölgesindeki angajmanı ve Falkland Adaları'nın savunması gibi taahhütleri riske girebilir. Fransız-Alman liderliğindeki alternatif Avrupa güvenlik yapılanmaları gündemdeyken, Britanya'nın savunma kapasitesindeki bu düşüş, ülkenin uluslararası arenadaki prestijini de zedeleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin savunma bütçesi krizi, Türkiye açısından dolaylı ancak önemli etkiler doğurabilir. NATO'nun güney kanadında kilit bir ülke olan Türkiye, ittifak içinde artan bir stratejik ağırlığa sahip. Britanya'nın askeri zayıflaması, NATO'da yükün diğer müttefiklere, özellikle Türkiye'ye binmesine yol açabilir. Öte yandan, Türkiye kendi savunma sanayisini geliştirirken, Britanya ile savunma işbirlikleri (örneğin Eurofighter Typhoon satışı) bu krizden etkilenebilir. Londra'nın bütçe kesintileri, ortak projelerin ertelenmesine veya iptaline neden olabilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da istikrarı tehdit eden gelişmeler karşısında, Britanya'nın caydırıcılık kapasitesindeki düşüş, bölgede Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, bu süreçte NATO içinde daha aktif bir rol üstlenerek kendi savunma harcamalarını artırma baskısı hissedebilir.
