İngiltere'nin önde gelen bar zincirleri, hükümetin açıkladığı 1.8 milyar sterlinlik işletme oranları (business rates) destek paketini memnuniyetle karşılarken, çarşıdaki diğer perakende işletmeleri bu yardım kapsamı dışında tutuldukları için tepki gösteriyor. Başbakan Rishi Sunak'ın Perşembe günü duyurduğu paket, özellikle enerji faturaları ve artan enflasyon nedeniyle zor günler geçiren pubların rahat nefes almasını sağladı. Ancak giyim mağazaları, kitapçılar ve küçük dükkanlar gibi diğer yüksek caddelerde faaliyet gösteren işletmeler, kendilerinin bu destekten mahrum bırakılmasına anlam veremediklerini belirtiyor.
Destek Paketinin Detayları ve Tepkiler
Açıklanan pakete göre, pub'lar için işletme oranları geçici olarak yüzde 75 oranında düşürülecek. Bu indirim, 2025 yılına kadar devam edecek ve ortalama bir pub'a yılda 20.000 sterlinin üzerinde tasarruf sağlaması bekleniyor. İngiltere Bira ve Pub Birliği (BBPA) genel müdürü Emma McClarkin, "Bu karar, binlerce barın ayakta kalmasını ve çalışanlarının işlerini korumasını sağlayacak" dedi. Ancak kısa süre sonra diğer sektörlerden itiraz sesleri yükseldi. İngiltere Perakende Konsorsiyumu (BRC) başkanı Helen Dickinson, yaptığı açıklamada, "Maliyet baskısı tüm perakende sektöründe hissedilirken, yalnızca pub'lara yönelik bir destek, diğer işletmeleri zor durumda bırakıyor" ifadelerini kullandı.
Küçük işletmelerin temsilcisi Federation of Small Businesses (FSB) da hükümetin önceliklendirme kararını eleştirdi. FSB başkanı Martin McTague, "Binlerce aile işletmesi, yüksek enerji maliyetleri ve düşen tüketici harcamalarıyla boğuşurken, hükümetin sadece pub'lara odaklanması adil değil" dedi. Hükümet ise pub'ların özellikle enerji yoğun sektörler olduğunu ve toplum için sosyal bir işlev gördüğünü savunuyor.
Küresel Bağlamda Benzer Uygulamalar
Dünya genelinde birçok ülke, yüksek enflasyon ve enerji krizi karşısında belirli sektörlere hedefli destekler sağlıyor. Almanya geçen yıl enerji yoğun imalat sanayine sübvansiyonlar verirken, Fransa ise hane halkına enerji faturası desteği sağladı. İngiltere ise daha önce perakende, konaklama ve eğlence sektörlerine yönelik geniş kapsamlı işletme oranları indirimleri uygulamıştı. Ancak bu kez destek paketinin sadece pub'lara odaklanması, diğer sektörler arasında eşitsizlik endişesi yarattı.
Ekonomistler, pub'ların yanı sıra restoran ve otellerin de benzer zorluklarla karşı karşıya olduğunu ancak hükümetin bütçe kısıtlamaları nedeniyle hedefi dar tuttuğunu belirtiyor. Oxford Economics'den kıdemli danışman Edward Jones, "Hükümetin mali alanı sınırlı. Bu nedenle seçimleri dar bir çerçevede yapmak zorunda kaldı. Ancak uzun vadede bu tür hedefli destekler, sektörler arasında adalet algısını zedeleyebilir" yorumunda bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki destek paketi, Türkiye'de son dönemde esnafa yönelik vergi indirimleri ve KGF kredileriyle benzer bir politika anlayışını yansıtıyor. Türkiye'de de özellikle küçük işletmeler ve esnaf, yüksek enflasyon ve maliyet baskısı altında. Ankara, KOBİ'lere yönelik destekleri artırarak hem istihdamı korumayı hem de ekonomik canlılığı sürdürmeyi hedefliyor. Ancak İngiltere örneğinde olduğu gibi, desteklerin sektörler arasında dengeli dağıtılmaması durumunda benzer eleştiriler Türkiye'de de gündeme gelebilir. İngiltere'nin bu düzenlemesi, Türkiye'nin uyguladığı sektörel teşvik politikalarının etki analizine katkı sağlayabilir.
