İngiltere'de konut piyasası, yükselen mortgage faizleri ve artan borçlanma maliyetlerinin alıcı talebini azaltmasıyla ciddi bir yavaşlama yaşıyor. Kraliyet Lisanslı Emlakçılar Enstitüsü (RICS) tarafından yapılan son anket, piyasadaki durgunluğun altını çiziyor. Ankete katılan emlakçılar, yüksek faiz oranlarının konut alım satımını olumsuz etkilediğini ve piyasanın "acı" çektiğini belirtiyor. Bu gelişme, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) enflasyonla mücadele kapsamında politika faizini yüksek tutmasının doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıkıyor.
Yüksek Faizler ve Ekonomik Belirsizlik Piyasayı Vurdu
İngiltere Merkez Bankası, son dönemde politika faizini 5,25% seviyesinde sabit tutarak, enflasyonun hedefe düşene kadar sıkı para politikasını sürdüreceği sinyalini vermişti. Ancak bu karar, mortgage faizlerinin tarihsel ortalamaların çok üzerinde seyretmesine neden oldu. Özellikle iki yıllık sabit faizli mortgage oranları %6'nın üzerine çıkarak, ev sahibi olmak isteyenlerin aylık ödemelerini ciddi şekilde artırdı. RICS anketine göre, yeni alıcı talebi üst üste altıncı aydır düşüş gösteriyor. Emlakçılar, potansiyel alıcıların fiyatların daha da düşeceği beklentisiyle beklemeye geçtiğini, satıcıların ise fiyat indirimine direndiğini belirtiyor. Bu durum, işlem hacimlerinde belirgin bir azalmaya yol açtı.
RICS Baş Ekonomisti Simon Rubinsohn, "Yüksek borçlanma maliyetleri ve ekonomik belirsizlik, konut piyasasındaki aktiviteyi sınırlıyor. Alıcılar ve satıcılar arasındaki fiyat uyuşmazlığı, işlemleri geciktiriyor" dedi. Ankete göre, önümüzdeki aylarda da benzer bir tablonun devam etmesi bekleniyor. Özellikle ilk kez ev alacaklar için durum daha da zorlaşıyor; çünkü hem yüksek peşinat gereksinimleri hem de sıkı kredi koşulları, bu grubun piyasaya girişini engelliyor.
İngiltere'de konut fiyatlarındaki artış hızı da yavaşladı. Nationwide ve Halifax gibi önde gelen konut fiyat endeksleri, son aylarda aylık bazda düşüşler kaydetti. Yıllık bazda ise artış oranı %1'in altına geriledi. Uzmanlar, arz talep dengesizliğinin fiyatları desteklediğini ancak alım gücünün zayıflamasıyla bu desteğin azaldığını vurguluyor. Konut arzındaki yetersizlik, fiyatların sert bir şekilde düşmesini engellese de, piyasadaki canlılık kaybolmuş durumda.
Küresel Etkiler ve Gelecek Beklentileri
İngiltere'deki konut piyasasındaki yavaşlama, küresel ekonomi açısından da önemli sinyaller veriyor. Diğer gelişmiş ülkelerde de benzer şekilde merkez bankaları faizleri yüksek tutarak enflasyonla mücadele ediyor. ABD'de Fed'in faiz indirimlerine ne zaman başlayacağı belirsizliğini korurken, Avrupa Merkez Bankası da temkinli bir duruş sergiliyor. Bu ortamda, İngiltere gibi konut piyasası yüksek faize duyarlı ülkelerde ekonomik büyüme aşağı yönlü baskılanıyor. İngiltere ekonomisi, 2023'ün son çeyreğinde teknik resesyona girmişti ve 2024'ün ilk çeyreğinde de zayıf bir toparlanma gösterdi. Konut piyasasındaki durgunluk, inşaat sektörünü ve bağlantılı hizmetleri de olumsuz etkileyerek büyümeyi sınırlayabilir.
Analistler, İngiltere Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine başlaması halinde mortgage faizlerinin de gerileyeceğini ve piyasanın canlanabileceğini öngörüyor. Ancak enflasyonun hâlâ hedefin üzerinde seyretmesi, faiz indirimlerinin zamanlamasını belirsizleştiriyor. Piyasalar, ilk faiz indiriminin 2024 yılının sonuna doğru olabileceğini fiyatlıyor. Bu belirsizlik, konut alıcılarının ve satıcılarının kararlarını ertelemesine neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki konut piyasasındaki yavaşlama, küresel faiz ortamının bir yansıması olarak Türkiye'yi dolaylı yoldan etkileyebilir. Yüksek küresel faizler, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışını sınırlayarak Türkiye'nin dış finansman maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, İngiltere gibi önemli ticaret ortaklarında yaşanan ekonomik durgunluk, Türkiye'nin ihracatını olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin kendi konut piyasası, farklı dinamiklere sahip; yüksek enflasyon ve TL'deki değer kaybı, gayrimenkulü alternatif bir yatırım aracı haline getiriyor. Yine de küresel risk iştahındaki azalma, Türkiye'ye yönelik portföy yatırımlarını baskılayabilir.
