Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi (Met Office), İngiltere kıyılarının 'aşırı' düzeyde bir deniz sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya olduğunu açıkladı. Açıklamada, Kuzey Atlantik ve Kuzey Denizi'ndeki yüzey suyu sıcaklıklarının mevsim normallerinin çok üzerine çıktığı belirtildi. Bilim insanları, bu durumun küresel okyanus sıcaklıklarının kaydedilen en yüksek seviyelere ulaştığı bir döneme denk geldiğini ve deniz canlıları için 'kitlesel ölüm olayları' riskini beraberinde getirdiğini ifade ediyor.
Rekor sıcaklıklar ve deniz ekosistemine etkileri
Met Office verilerine göre, İngiltere açıklarında deniz yüzeyi sıcaklıkları, uzun dönem ortalamasının 3-4 santigrat derece üzerine çıktı. Bu durum, özellikle kıyıya yakın bölgelerde daha belirgin hissediliyor. Uzmanlar, sıcaklığın bu kadar hızlı yükselmesinin, mercan resifleri, balık popülasyonları ve diğer deniz canlıları üzerinde yıkıcı etkiler yaratabileceği konusunda uyarıyor. İngiltere Çevre Ajansı, balık ölümleri ve deniz suyu kalitesinde bozulma riskine karşı izleme çalışmalarını artırdı.
Küresel ölçekte ise, NOAA (Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi) verileri, mayıs ayında dünya deniz yüzeyi sıcaklığının, sanayi öncesi döneme göre 0,85 santigrat derece arttığını ve tüm zamanların en yüksek mayıs ayı sıcaklığına ulaşıldığını gösteriyor. Bu artış, El Niño etkisiyle birleşince, okyanusların tarihsel olarak en sıcak dönemini yaşadığı belirtiliyor. Okyanuslar, küresel ısınmanın yaklaşık yüzde 90'ını emerek karadaki sıcaklık artışını yavaşlatıyor, ancak bu durum deniz ekosistemleri üzerinde büyük bir yük oluşturuyor.
Küresel boyut: kitlesel ölümlerden okyanus asitlenmesine
Bilim insanları, deniz sıcak hava dalgalarının 2015-2018 yılları arasında Büyük Set Resifi'nde mercan ağarmasına yol açtığını, bu tür olayların daha sık ve yoğun hale geldiğini vurguluyor. Birleşmiş Milletler İklim Paneli IPCC, mevcut emisyon senaryoları altında okyanus sıcaklıklarının 2100 yılına kadar 2-4 santigrat derece artabileceğini öngörüyor. Bu durum, balıkçılık ve turizm gibi denize bağlı ekonomik faaliyetleri de tehdit ediyor. Ayrıca, okyanusların karbondioksit emiliminin artması, okyanus asitlenmesini hızlandırarak deniz kabukluları ve planktonlar gibi besin zincirinin temel halkalarını olumsuz etkiliyor.
İngiltere'de yaşanan bu aşırı deniz sıcak hava dalgası, Kuzey Atlantik'teki sıcaklık anomalilerinin bir parçası. ABD'nin kuzeydoğu kıyılarından İskandinavya'ya kadar uzanan bölgede sıcaklıklar ortalamanın 3-5 derece üzerinde. Uzmanlar, bu durumun deniz ekosistemlerinde uzun süreli hasarlara yol açabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle, sıcaklık stresi nedeniyle balıkların göç yollarının değişmesi, besin ağlarında kırılmalara neden olabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz ve Karadeniz'e kıyısı olan bir ülke olarak deniz sıcak hava dalgalarının etkilerine doğrudan maruz kalıyor. Akdeniz'de 2022'de yaşanan şiddetli deniz sıcak hava dalgası, balıkçılık ve turizm sektörlerini olumsuz etkilemiş, denizanası istilası gibi sorunlara yol açmıştı. Küresel okyanuslardaki ısınma eğilimi devam ederse, Türkiye'nin kıyı ekosistemlerinde de mercan ağarması, istilacı türlerin artışı ve balık stoklarında azalma gibi sorunlar bekleniyor. Bu durum, Türkiye'nin hem ekonomik çıkarları (balıkçılık, turizm) hem de gıda güvenliği açısından risk oluşturuyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede daha etkin politikalar geliştirilmesi gerekliliğini bir kez daha ortaya koyuyor.
