İngiltere, 14 Temmuz'da Londra'daki en kıdemli İranlı diplomatı resmen çağırarak, Tahran yönetimini son aylarda Avrupa genelinde vekil gruplar aracılığıyla saldırılar düzenlemekle suçladı. İngiltere Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, İran'ın bu saldırıları yönlendirdiğine dair 'ikna edici kanıtlar' bulunduğu belirtildi. Söz konusu diplomatın, İran'ın Londra Büyükelçiliği Maslahatgüzarı olduğu öğrenildi. Görüşmede, İngiliz yetkililerin İran'ın bu faaliyetlerine derhal son vermesi yönünde uyarıda bulunduğu ifade edildi.
Gelişmenin arka planı
İngiltere'nin bu hamlesi, Avrupa'da son aylarda artan İran bağlantılı güvenlik olaylarının ardından geldi. Geçtiğimiz aylarda Arnavutluk, Danimarka ve Hollanda gibi ülkelerde, muhalif İranlı gruplara yönelik planlanan saldırılar engellenmişti. Özellikle Arnavutluk'ta İranlı muhalif bir grubun hedef alındığı bir saldırı planı, ülkenin istihbarat birimleri tarafından önceden tespit edilmişti. İngiltere, bu saldırıların arkasında İran Devrim Muhafızları'nın olduğunu iddia ediyor. Londra, bu tür eylemlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve Avrupa güvenliğine doğrudan bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor.
İngiltere Dışişleri Bakanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'İran'ın bu tür provokatif eylemleri kabul edilemez. Bu saldırılar sadece bireyleri değil, aynı zamanda Avrupa'nın egemenliğini de hedef almaktadır' ifadelerini kullandı. Bakan, ayrıca İngiltere'nin bu konuda müttefikleriyle koordinasyon halinde olduğunu ve yeni yaptırımların da gündemde olduğunu belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu tür vekil gruplar aracılığıyla operasyon düzenlemesi, yeni bir durum değil. Tahran yönetimi, özellikle Orta Doğu'da Lübnan Hizbullahı, Yemen'deki Husiler ve Irak'taki milis gruplar gibi vekil güçlerle uzun süredir çalışıyor. Ancak bu ağın Avrupa'ya taşınması, Batılı ülkeler için ciddi bir güvenlik sorunu oluşturuyor. Avrupa Birliği ve ABD de benzer endişeleri dile getirirken, İngiltere'nin bu adımı, Batı'nın İran'a karşı tutumunu sertleştirebilir.
Uluslararası ilişkiler uzmanlarına göre, bu gelişme İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereleri de etkileyebilir. Batılı ülkeler, İran'ı nükleer anlaşma müzakerelerinde daha esnek olmaya zorlarken, bu tür saldırı iddiaları güven ortamını daha da zedeleyebilir. Ayrıca, İngiltere'nin ABD ve diğer müttefiklerinin de desteğiyle İran'a yeni yaptırımlar uygulaması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin İran'la olan sınır komşuluğu ve bölgesel ilişkileri bağlamında önem taşıyor. Türkiye, uzun süredir İran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü faaliyetleri yakından izliyor. Özellikle Suriye ve Irak'ta İran destekli milislerin varlığı, Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırıyor. İngiltere'nin bu hamlesi, Avrupa'nın İran'a karşı ortak bir tavır almasına yol açabilir ve bu da Türkiye'nin Batı ile İran arasındaki denge politikasını etkileyebilir. Türkiye, bir yandan İran'la ekonomik ve enerji iş birliğini sürdürürken, diğer yandan Batılı müttefikleriyle olan bağlarını da korumak zorunda. Bu nedenle, İngiltere'nin suçlamalarının Türkiye-İran ilişkilerinde yeni bir gerilime yol açıp açmayacağı merak konusu.
