İngiltere, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nu (IRGC) resmen terör örgütü olarak tanımlamaya ve örgüte destek verilmesini yasaklamaya hazırlanıyor. İngiliz hükümetinin alacağı bu karar, İran'ın askeri kanadının Birleşik Krallık'taki faaliyetlerine ağır kısıtlamalar getirecek. Hükümet yetkililerinden alınan bilgiye göre, yasak kapsamında İngiltere'de IRGC'ye üyelik, örgüt adına para toplama veya propagandasını yapma gibi eylemler suç sayılacak. Kararın gerekçesi olarak, İran Devrim Muhafızları'nın Avrupa ve Birleşik Krallık'ta İranlı muhaliflere ve Musevilere yönelik suikast planları ve şiddet eylemlerine karıştığı iddiaları gösteriliyor.
Kararın arka planı ve süreç
İngiltere'nin bu adımı, IRGC'nin İran içindeki ve dışındaki faaliyetlerine karşı uluslararası alanda artan baskının bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD, İran Devrim Muhafızları'nı 2019 yılında terör örgütü listesine alırken, Avrupa Birliği ise örgütün askeri kanadına yaptırım uygulamakla birlikte henüz tamamen terör listesine eklememişti. İngiltere'nin bu kararı, ABD'nin ardından bu yönde adım atan ilk büyük Avrupa ülkesi olması açısından dikkat çekiyor. İngiliz hükümet sözcüsü, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "İran Devrim Muhafızları'nın Birleşik Krallık'ta ve başka yerlerde yürüttüğü faaliyetlerin hayatımız için bir tehdit oluşturduğunu tespit ettik. Bu nedenle örgütü yasaklama kararı aldık" ifadelerini kullandı.
Kararın İngiliz parlamentosunda onaylanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Yasaklama kararıyla birlikte, İngiltere'de IRGC üyelerine veya örgütle bağlantılı kişilere vize verilmemesi ve mali varlıklarının dondurulması da gündeme gelebilir. İngiliz İçişleri Bakanlığı'nın bu kapsamda gözaltı ve sınır dışı işlemlerini hızlandırması öngörülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin kararı, İran'la Batı arasında zaten gergin olan ilişkileri daha da germe potansiyeli taşıyor. İran Devrim Muhafızları, Tahran yönetiminin en önemli askeri ve ekonomik gücü olarak kabul ediliyor. Örgütün İran dışındaki faaliyetleri, özellikle Orta Doğu'da proxy gruplar aracılığıyla yürüttüğü operasyonlar nedeniyle ABD ve AB tarafından yakından takip ediliyor. İngiltere'nin bu yasağı, diğer Avrupa ülkelerini de benzer adımlar atmaya teşvik edebilir. Fransa ve Almanya'nın da benzer değerlendirmeler yaptığı, ancak henüz resmi bir adım atmadığı biliniyor.
Kararın, İran'la nükleer müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik çabaları da olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Tahran yönetimi, IRGC'nin terör listesine alınmasını ulusal güvenliğine bir saldırı olarak nitelendiriyor ve misilleme yapmakla tehdit ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamada, bu tür bir kararın 'şiddetli bir karşılık' bulacağını duyurmuştu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin İran Devrim Muhafızları'nı terör listesine alması, Türkiye'nin İran'la olan sınır komşuluğu ve bölgesel ilişkileri açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, İran'la enerji ve ticaret başta olmak üzere önemli ekonomik bağlara sahiptir. Ancak Türkiye aynı zamanda NATO üyesi olarak Batı ittifakının bir parçasıdır. Bu karar, Türkiye'nin İran politikasında dengeyi koruma gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Türkiye, IRGC'yi terör örgütü olarak tanımamakla birlikte, İran'ın bölgedeki nüfuzuna ve faaliyetlerine karşı dikkatli bir tutum izlemektedir. Özellikle Suriye ve Irak'ta İran destekli grupların varlığı, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını artırmaktadır. Bu nedenle Ankara'nın süreci dikkatle takip etmesi, kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket etmesi beklenmektedir.
