Birleşik Krallık, İran'ın devrim sonrası en güçlü askeri-politik kurumu olan İslam Devrim Muhafızları Birliği'ni (IRGC) terör örgütü olarak listeleyeceğini açıkladı. İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, örgüte verilen desteğin yasaklanacağı ve üyelerine yönelik ekonomik yaptırımlar uygulanacağı belirtildi. Karar, Londra ile Tahran arasındaki zaten gergin olan diplomatik ilişkilerde önemli bir tırmanışa işaret ediyor.
Kararın arka planı ve detayları
İngiltere İçişleri Bakanı Suella Braverman, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, İran'daki protestoların bastırılması ve muhaliflere yönelik şiddet olaylarını gerekçe gösterdi. Açıklamada, Devrim Muhafızları'nın İran'daki rejimin baskı aygıtının merkezinde yer aldığı ve uluslararası güvenliğe tehdit oluşturduğu ifade edildi. Karar, parlamentonun onayına sunulacak ve kabul edilmesi halinde IRGC üyelerine İngiltere'ye giriş yasağı getirilecek, örgütün mali varlıkları dondurulacak. Bu adım, ABD'nin 2019'da IRGC'yi terör listesine almasının ardından gelen en kapsamlı Batı yaptırımı olarak değerlendiriliyor.
Kararın hemen ardından İran Dışişleri Bakanlığı, İngiltere'nin geçici maslahatgüzarını büyükelçiliğe çağırarak sert bir protesto notası verdi. Tahran yönetimi, bu hamlenin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve misilleme yapılacağını duyurdu. İran medyası, kararı 'düşmanca bir eylem' olarak nitelendirirken, İngiltere'deki İranlı diplomatların sınır dışı edilebileceği sinyali verildi.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin bu kararı, özellikle Orta Doğu'da geniş yankı uyandırdı. IRGC, İran'ın Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen'deki vekil güçleri aracılığıyla bölgesel nüfuzunu sürdüren en önemli yapılanma. Örgütün terör listesine alınması, İngiltere'nin İran'la diplomatik ilişkilerini daha da karmaşık hale getirecek. İngiltere, 2011'de Tahran büyükelçiliğine düzenlenen saldırının ardından büyükelçisini çekmiş, ancak 2015'teki nükleer anlaşma sürecinde ilişkileri normalleştirmişti. Nükleer anlaşmanın ABD'nin çekilmesiyle çökmesi ve İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırması, Batı ile İran arasındaki gerilimi yeniden tırmandırmıştı. İngiltere'nin bu son hamlesi, ABD ve Avrupa Birliği'nin İran'a yönelik yaptırım politikasıyla uyumlu olarak değerlendiriliyor. Fransa ve Almanya'nın da benzer adımlar atabileceği konuşuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin IRGC'yi terör listesine alması, Türkiye'nin İran'la olan ilişkilerinde dolaylı da olsa etkili olabilir. Türkiye, İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında işbirliği yaparken, özellikle Suriye ve Irak'ta farklı grupları desteklemektedir. IRGC'nin terör örgütü olarak tanınması, Türkiye'nin bu gruplarla ilişkilerini daha dikkatli yürütmesini gerektirebilir. Ayrıca, NATO müttefiki İngiltere'nin bu adımı, Türkiye'nin de benzer bir karar alması yönünde baskı oluşturabilir. Ancak Ankara, Tahran'la tam bir kopuştan kaçınarak dengeli bir politika izlemeye devam edecektir. Bölgesel güvenlik dinamikleri açısından, kararın İran'ın vekil güçler faaliyetlerini artırmasına yol açması, Türkiye'nin güney sınırlarındaki istikrarı da etkileyebilir.
