İngiltere'de hükümet, ne eğitimde ne istihdamda olan (Neets) gençlerin sayısının endişe verici boyutlara ulaşması üzerine yerel yönetimler ve okullara daha sıkı takip çağrısında bulundu. Resmi verilere göre, 16-24 yaş arası 32 bin 100 gencin akıbeti hakkında hiçbir bilgi bulunmuyor. Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı ile Eğitim Bakanlığı'nın ortak yayımladığı raporda, bu gençlerin kayıt dışı kalmaması için belediyelere ve eğitim kurumlarına ek sorumluluklar yüklenmesi gerektiği vurgulandı.
Neets krizi ve gençlerin kaderi
İngiltere'de 'Neets' (Not in Education, Employment or Training) kavramı, uzun süredir politika yapıcıların gündeminde olan bir sorun. Ancak son veriler, bu grubun büyüklüğünün yanı sıra, yetkililerin bu gençlerin ne yaptığını bilmediğini ortaya koyuyor. Bakanlık raporuna göre, 2023 yılında 16-17 yaş grubunda 9 bin 100, 18-24 yaş grubunda ise 23 bin genç kayıp durumda. Bu gençlerin bir kısmının evde bakım üstlendiği, bir kısmının ise kayıt dışı çalıştığı tahmin ediliyor. Ancak kesin bir veri bulunmaması, hükümetin sosyal yardım ve eğitim politikalarını etkisiz kılıyor.
Eğitim Bakanı Bridget Phillipson, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Her gencin potansiyelini gerçekleştirme hakkı vardır. Onları sistemin dışında bırakmak kabul edilemez' ifadelerini kullandı. Yerel yönetimlerden, özellikle risk altındaki gençlerin belirlenmesi ve onlara ulaşılması için daha proaktif olmaları istendi. Ayrıca, okulların mezuniyet sonrası öğrencilerini takip etme yükümlülüğü artırılıyor.
Bölgesel farklılıklar ve sosyal boyut
Neets oranları İngiltere genelinde homojen değil. Kuzey Doğu İngiltere ve Yorkshire gibi eski sanayi bölgelerinde, genç işsizlik oranları Londra ve Güney Doğu'ya kıyasla çok daha yüksek. Örneğin, Middlesbrough'da gençlerin %15'i Neets kategorisindeyken, bu oran Londra'da %5'e kadar düşüyor. Bu durum, bölgesel eşitsizliklerin derinleştiğini gösteriyor. Uzmanlar, ekonomik durgunluğun ve artan yaşam maliyetinin gençleri eğitimden ve iş gücünden uzaklaştırdığına dikkat çekiyor. Ayrıca, zihinsel sağlık sorunları ve sosyal izolasyon da Neets sayısındaki artışta önemli rol oynuyor.
Hükümet, 2025 yılına kadar Neets sayısını yarıya indirme hedefi koymuştu ancak mevcut gidişat bu hedefin uzağında olduğunu gösteriyor. Muhalefet partileri, hükümeti yeterli kaynak ayırmamakla ve gençlere yönelik politikaları yetersiz bırakmakla eleştiriyor. İşçi Partisi milletvekili ve gölge eğitim bakanı Kate Green, 'Neets krizi, on yıllardır süren yanlış politikaların bir sonucudur. Hükümet, yerel yönetimlerin bütçelerini kısarken aynı zamanda onlardan daha fazlasını bekliyor' dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki Neets sorunu, benzer demografik yapıya sahip Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de 15-24 yaş arası genç işsizlik oranı yüzde 20'nin üzerinde seyrediyor ve bu gençlerin bir kısmı eğitim sisteminin dışında kalıyor. İngiltere’de uygulanan takip mekanizmaları, Türkiye'nin İŞKUR ve MEB veri tabanlarının entegrasyonu açısından örnek alınabilir. Ancak Türkiye'de kayıt dışı istihdam ve bölgesel eşitsizlikler daha derin olduğu için, benzer bir kriz daha ağır sonuçlar doğurabilir. Ekonomik kriz ve pandemi sonrası gençlerin iş gücüne katılımının azalması, sosyal dokuyu tehdit ederken, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması için acil politika reformları gerekiyor.
