Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya ile doğrudan ateşkes müzakereleri başlatılması çağrısında Avrupa’nın üç büyük gücünden tam destek aldı. Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Pazar günü Londra’da bir araya gelerek ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, Ukrayna’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyulması gerektiği vurgulanırken, Kiev yönetiminin barış sürecine yönelik adımları memnuniyetle karşılandı. Liderler, savaşın sona erdirilmesi için diplomatik kanalların açık tutulmasından yana olduklarını ifade etti. Görüşmelerde ayrıca Ukrayna’ya askeri ve mali yardımların sürdürülmesi konusu da ele alındı.
Gelişmenin arka planı: Üçlü zirve ve ortak bildiri
Londra’da düzenlenen savunma zirvesi, Avrupa güvenliğinin yeniden şekillendiği bir dönemde gerçekleşti. İngiltere, Fransa ve Almanya liderleri, Ukrayna-Rusya savaşının yaklaşık üç yıldır devam ettiği bir ortamda Kiev’e verdikleri desteği pekiştirme kararı aldı. Ortak bildiride, “Ukrayna’nın kendi geleceğini belirleme hakkına saygı duyulmalı; Rusya’nın saldırganlığına karşı topyekun direniş desteklenmelidir” ifadeleri yer aldı. Liderler, Zelenskiy’nin masaya oturma çağrısını “yapıcı ve cesur” olarak nitelendirdi.
Zirve öncesinde Starmer, Macron ve Scholz, Ukrayna’ya yönelik ek yaptırımlar ve askeri teçhizat sevkiyatı konularını da istişare etti. İngiltere’nin ev sahipliğinde gerçekleşen toplantıda, Ukrayna’nın kış aylarında artan enerji ihtiyacına karşılık sivil altyapının korunması için ortak bir fon oluşturulması planı da gündeme geldi. Yetkililer, savaşın yarattığı insani krizin derinleştiğine dikkat çekerek, uluslararası toplumun daha fazla sorumluluk alması gerektiğini vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut: Diplomasi mi, tırmanma mı?
Bu gelişme, Ukrayna savaşının askeri ve diplomatik boyutları arasında yeni bir denge arayışının işareti olarak yorumlanıyor. Zelenskiy’nin doğrudan görüşme talebi, daha önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in müzakere koşullarını “kabul edilemez” olarak niteleyen Kiev yönetiminin esneklik sinyali verdiğini gösteriyor. Öte yandan Moskova, Batı’nın Ukrayna’ya silah sevkiyatını “tahrik” olarak nitelendiriyor ve müzakerelerin ancak Batı’nın askeri desteği kesmesiyle mümkün olacağını savunuyor. Avrupa Birliği ve NATO yetkilileri, savaşın yıl dönümüne yaklaşırken taraflar arasında ateşkes ihtimalini düşük görse de, üç büyük Avrupa ülkesinin ortak adımının Rusya üzerinde diplomatik baskıyı artırabileceği belirtiliyor. Analistler, bu tür girişimlerin savaşın seyrini değiştirmese bile, Ukrayna’nın uluslararası meşruiyetini güçlendirdiğini ve Batı ittifakının birliğini test ettiğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna-Rusya savaşında arabuluculuk rolüyle öne çıkan ülkelerden biri olmuş; 2022’deki İstanbul müzakereleri ve tahıl koridoru anlaşması gibi girişimlere ev sahipliği yapmıştır. İngiltere, Fransa ve Almanya’nın doğrudan diyalog çağrısı, Ankara’nın daha önce savunduğu “müzakere masasının açık tutulması” politikasıyla örtüşmektedir. Türkiye, Karadeniz’deki güvenlik dengeleri ve enerji koridorları açısından savaşın sona ermesinde hayati çıkara sahiptir. Ancak Batılı ülkelerin adımı, Ankara’nın arabuluculuk pozisyonunu gölgeleyebileceği gibi, Türkiye’nin Rusya ile kurduğu dengeli ilişkiyi de test edebilir. Bu gelişme, Ankara’nın hem NATO müttefikleriyle uyumunu hem de Moskova’yla pragmatik diyaloğunu koruma stratejisini yeniden değerlendirmesini gerektirebilir.
