İngiltere'de ehliyet sınavı randevularında yaşanan ve pandemi sonrası dönemde ciddi boyutlara ulaşan bekleme sürelerinin kısaltılmasına yönelik hükümet hedefi, beklenenden daha uzun bir zaman alacak. Ulaştırma Bakanı Mark Harper'ın bu sonbahara kadar bekleme süresini yedi haftaya düşürme taahhüdü, Sürücü ve Araç Standartları Ajansı'nın (DVSA) kapasite artırma çabalarına rağmen ancak gelecek yılın sonbaharında gerçekleşebilecek. Konuya yakın kaynaklar, mevcut talebin çok yüksek olduğunu ve yeterli sayıda sınav görevlisinin istihdam edilemediğini belirtiyor. Özellikle genç sürücü adayları arasında büyük bir yığılma yaşanırken, bazı bölgelerde randevu bulmak neredeyse imkansız hale geldi.
Arka Plan ve Nedenler
Pandemi sırasında sınavların durdurulması ve ardından kısıtlı kapasiteyle tekrar başlaması, 2020-2022 yılları arasında ertelenen on binlerce sınavın birikmesine yol açtı. DVSA, normal şartlarda yılda yaklaşık 1.5 milyon pratik sınav gerçekleştiriyordu. Ancak kısıtlamaların kalkmasıyla birlikte talep patlaması yaşandı. Geçtiğimiz yıl boyunca hükümet, ek sınav görevlisi alımı yaparak ve hafta sonu mesaileriyle kapasiteyi artırmaya çalıştı. Buna rağmen, mevcut bekleyen başvuru sayısının 500 bini aştığı tahmin ediliyor. Ulaştırma Bakanlığı, Nisan 2023'te yayımladığı strateji belgesinde, bekleme süresini 2023 sonbaharına kadar yedi haftaya indirmeyi hedeflediğini açıklamıştı. Ancak DVSA'nın son verileri, ortalama bekleme süresinin halen 15-20 hafta arasında olduğunu gösteriyor.
Emniyet Genel Müdürlüğü benzeri bir kurum olan DVSA'nın başlattığı yoğun mesai programı ve sınav görevlisi eğitimlerinin hızlandırılmasına rağmen, hedefin tutturulamamasının en önemli nedeni personel devir hızının yüksek olması. Sınav görevlilerinin iş yükü ve stresten kaynaklı olarak istifa oranları arttı. Ayrıca, artan yakıt ve araç bakım maliyetleri de sınav ücretlerine yansıdı. Pratik sınav ücreti son olarak 62 sterline yükseltildi. Tüketici hakları grupları, bu artışın adil olmadığını savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki ehliyet sınavı krizi, gelişmiş ülkelerde pandemi sonrası ortaya çıkan benzer sorunların bir yansıması olarak değerlendirilebilir. ABD'nin birçok eyaletinde de sürücü belgesi randevularında haftalar süren gecikmeler yaşanıyor. Özellikle büyükşehirlerde talep yoğunluğu ve personel yetersizliği, vatandaşların temel ihtiyaçlarına erişimini zorlaştırıyor. Uzmanlar, bu krizin sadece bir idari sorun olmadığını, aynı zamanda ekonomik bir boyutu olduğunu vurguluyor. Ehliyet alamayan gençler iş bulmakta zorlanırken, teslimat sektörü gibi ehliyet gerektiren alanlarda iş gücü açığı büyüyor. İngiltere'de kayıtlı işsiz gençlerin önemli bir kısmı ehliyetsiz olduğu için ulaşım sektöründe çalışamıyor. Bu durum, tedarik zinciri ve hizmet sektöründe aksamalara yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki ehliyet sınavı bekleme süreleri, doğrudan Türkiye ile ilgili bir gelişme olmasa da, pandemi sonrası dönemde kamu hizmetlerinde yaşanan aksaklıkların evrensel bir örneği olarak dikkat çekiyor. Türkiye'de de benzer şekilde, nüfus yoğunluğu ve sınav kapasitesi arasındaki dengesizlik nedeniyle ehliyet sınavı randevularında gecikmeler yaşanabiliyor. Özellikle büyükşehirlerde sınav randevusu bulmak aylar sürebiliyor. Bu durum, ulaşım sektörü ve iş gücü piyasası üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor. İngiltere'nin deneyimi, Türkiye'deki yetkililere dijital dönüşüm ve kapasite artırma konusunda önemli dersler sunuyor. Ayrıca, sınav ücretlerinin artışı ve personel istihdamı gibi konularda benzerlikler bulunuyor.
