İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Çin ile yeni dönemde 'açık sözlülük ve saygı' temelinde ilerleyen ilişkileri överken, iki ülke arasında devam eden görüş ayrılıklarına rağmen Batı'nın Pekin ile iş birliğinin kaçınılmaz olduğu belirtiliyor. Cooper, Londra'da yaptığı açıklamada, 'Farklılıklarımızı gizlemeden, ancak karşılıklı çıkarlara odaklanarak yeni bir başlangıç yapıyoruz' dedi. Bu açıklama, Birleşik Krallık'ın Çin ile ticari ve diplomatik bağlarını derinleştirme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle iklim değişikliği, küresel sağlık ve ticaret gibi alanlarda iş birliği vurgulanırken, insan hakları ve Güney Çin Denizi gibi konulardaki anlaşmazlıkların ise devam ettiği ifade ediliyor.
Buzların erimesinin arka planı
Birleşik Krallık ile Çin arasındaki ilişkiler, özellikle Hong Kong'un durumu ve Çin'in insan hakları ihlalleri nedeniyle son yıllarda 'buz çağı' olarak tanımlanan bir dönemden geçiyordu. Ancak iktidara gelen yeni İşçi Partisi hükümeti, daha pragmatik bir dış politika izleyerek Pekin ile diyaloğu artırmayı hedefliyor. Cooper'ın ziyareti sırasında, Çin mevkidaşı Wang Yi ile yapılan görüşmelerde, ticaret hacminin artırılması ve yatırımların önünün açılması konularında mutabakata varıldı. İngiltere, özellikle finans, yeşil enerji ve teknoloji alanlarında Çin pazarına erişimini genişletmek istiyor. Öte yandan, Londra'nın Pekin'e yönelik eleştirel duruşu devam etse de, Batı'nın küresel sorunlarla mücadelede Çin'in iş birliğine ihtiyaç duyduğu gerçeği göz ardı edilmiyor.
İngiltere'deki bazı siyasi çevreler, Cooper'ın 'açık sözlülük' vurgusunun, insan hakları konusunda geri adım atıldığı anlamına gelmediğini savunurken, muhalefet partileri hükümeti Çin'e karşı fazla yumuşak olmakla suçluyor. Ancak hükümet, ticari çıkarlar ile değerler arasında bir denge kurmaya çalıştıklarını belirtiyor. Bu dengenin zorluğu, Batılı ülkelerin Çin'e yönelik politikalarında da gözlemleniyor. ABD ve Avrupa Birliği de benzer bir ikilemle karşı karşıya: bir yandan Çin'in yükselişinden endişe duyarken, diğer yandan ekonomik bağımlılık ve ortak sorunlara çözüm arayışı iş birliğini zorunlu kılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere-Çin ilişkilerindeki bu yumuşama, sadece ikili ilişkiler açısından değil, aynı zamanda küresel güç dengeleri bakımından da önem taşıyor. Batı'nın Çin'e yaklaşımı, özellikle Rusya-Ukrayna savaşı, iklim krizi ve COVID-19 sonrası toparlanma sürecinde kritik bir rol oynuyor. Çin, hem bir pazar hem de bir rakip olarak Batı'nın gözünde stratejik bir ortak. Öte yandan, Çin'in askeri yayılmacılığı ve otoriter yönetimi, Batılı demokrasilerle gerilim yaratmaya devam ediyor. Bu bağlamda, Cooper'ın 'saygı' vurgusu, Batı'nın Çin'i dönüştürme çabasından vazgeçip, mevcut durumu kabul ederek iş birliği yapma stratejisine işaret ediyor olabilir. Asya-Pasifik bölgesinde artan rekabet, özellikle Tayvan ve Güney Çin Denizi konularındaki anlaşmazlıklar, bu iş birliğinin sınırlarını belirleyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere-Çin ilişkilerindeki bu yumuşama, Türkiye'nin Çin ve Batı ile olan ilişkileri bağlamında dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, Çin ile ticaret hacmini artırma çabasında ve aynı zamanda Batı ile stratejik ortaklığını koruyor. Cooper'ın 'açık sözlülük' vurgusu, Türkiye'nin de Çin ile benzer bir pragmatik diyalog yürütmesine örnek teşkil edebilir. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ittifakına bağlılığı, Çin ile ilişkilerde denge arayışını zorlaştırabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasında bir referans noktası olarak değerlendirilebilir; ancak doğrudan bir etkiden söz etmek için henüz erken.
