İngiltere, İtalya ve Japonya ile ortaklaşa yürüttüğü Küresel Muharebe Hava Programı (GCAP) kapsamında 6. nesil savaş uçağı geliştirme sözleşmesini önümüzdeki haftalar içinde imzalamayı planlıyor. Üç ülkenin savunma bakanlıkları arasında yürütülen müzakerelerin son aşamaya geldiği ve sözleşmenin resmiyet kazanmasının ardından programın 2035 yılında hizmete girmesinin hedeflendiği belirtiliyor. GCAP, mevcut Typhoon savaş uçaklarının yerini alacak ve yapay zeka destekli aviyonik sistemler, gelişmiş stealth teknolojisi ve ağ merkezli savaş kabiliyetleriyle donatılacak.
Gelişmenin Arka Planı: Üç Ülkenin Ortak Vizyonu
GCAP, 2022 yılında İngiltere, İtalya ve Japonya arasında imzalanan bir mutabakat zaptı ile başlatıldı. Proje, her ülkenin kendi milli havacılık ve savunma sanayisinin güçlü yönlerini birleştirmeyi amaçlıyor. İngiltere'de BAE Systems, İtalya'da Leonardo ve Japonya'da Mitsubishi Heavy Industries ana yükleniciler olarak görev yapıyor. Programın ilk aşamasında konsept tasarım ve teknoloji olgunlaştırma çalışmaları tamamlandı; şimdi ise mühendislik ve üretim geliştirme (EMD) aşamasına geçilmesi planlanıyor.
Sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte, üç ülke arasında fikri mülkiyet hakları, üretim paylaşımı ve ihracat stratejisi gibi kritik konularda net bir çerçevenin oluşturulması bekleniyor. Özellikle Japonya'nın Asya-Pasifik bölgesindeki güvenlik kaygıları ve Çin'in artan askeri varlığı karşısında, GCAP'in bölgesel caydırıcılık açısından önemli bir rol oynaması öngörülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Yeni Nesil Hava Gücü Yarışı
GCAP, dünya genelinde sürmekte olan 6. nesil savaş uçağı yarışında önemli bir konuma sahip. ABD, NGAD (Next Generation Air Dominance) programıyla, Avrupa ise Fransa, Almanya ve İspanya liderliğindeki FCAS (Future Combat Air System) ile benzer hedefler izliyor. GCAP'in ayırt edici yönü, Japonya gibi Asyalı bir ortağın dahil olması ve programın transatlantik-Pasifik ekseninde işbirliği modeli sunması.
Programın 2035'te hizmete girmesi, İngiltere'nin Brexit sonrası savunma sanayisinde bağımsız ve yenilikçi bir profil çizme çabasının bir parçası olarak yorumlanıyor. Öte yandan, İtalya'nın Avrupa savunma sanayisi içindeki konumunu güçlendirmesi ve Japonya'nın savaş sonrası dönemde ilk kez yurtdışı ortaklı bir savaş uçağı geliştirmesi, programın jeopolitik önemini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
GCAP'in hız kazanması, Türkiye'nin kendi 5. nesil savaş uçağı KAAN ve potansiyel 6. nesil çalışmaları açısından rekabeti artırıcı bir faktör. Türkiye, bağımsız savunma sanayisi politikasıyla benzer bir kabiliyet seviyesine ulaşmayı hedefliyor ancak GCAP gibi büyük ölçekli uluslararası programlardan dışlanması, teknoloji ve finansman açısından zorluk yaratabilir. Öte yandan, Türkiye'nin mevcut F-16 modernizasyonu ve yerli motor çalışmaları, uzun vadede rekabetçi kalmak için kritik öneme sahip.
