İngiltere, çocukları sosyal medyanın zararlı etkilerinden korumak amacıyla 16 yaş altındaki bireylerin bu platformları kullanmasını yasaklayan yeni bir düzenlemeyi hayata geçireceğini açıkladı. NPR'ye konuşan Cambridge Üniversitesi'nden Profesör Amy Orben, bu adımın çocukların dijital dünyadaki güvenliği açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Ancak yasağın pratikte nasıl uygulanacağı ve olası yan etkileri tartışma konusu.
Düzenlemenin arka planı ve içeriği
İngiltere hükümeti, son yıllarda artan çocuk ruh sağlığı sorunları ile sosyal medya kullanımı arasındaki bağa dikkat çekiyor. Özellikle zorbalık, uyku bozuklukları ve beden algısı sorunları gibi konularda sosyal medyanın olumsuz etkileri olduğu yönünde çok sayıda bilimsel çalışma bulunuyor. Yeni yasa, 16 yaş altındaki kullanıcıların Facebook, Instagram, TikTok gibi platformlara erişimini engellemeyi hedefliyor. Platformların, kullanıcıların yaşını doğrulamak için kimlik belgesi veya biyometrik veri gibi yöntemler kullanması zorunlu hale getirilecek. Aksi takdirde ağır para cezaları uygulanacak.
Karar, Birleşik Krallık'ta geniş yankı uyandırdı. Bazı ebeveyn grupları ve çocuk hakları savunucuları yasağı memnuniyetle karşılarken, dijital haklar örgütleri ifade özgürlüğü ve mahremiyet endişelerini dile getiriyor. Ayrıca, yasağın gençleri sosyal medyadan tamamen uzaklaştırmak yerine daha güvenli kullanıma yönlendirmesi gerektiğini savunanlar da var.
Küresel boyut ve benzer düzenlemeler
İngiltere, bu alanda ilk adımı atan ülke değil. Fransa, geçen yıl 15 yaş altındaki çocukların ebeveyn izni olmadan sosyal medya kullanmasını yasaklayan bir yasayı kabul etmişti. Avustralya ise 16 yaş altına yönelik bir yasağı değerlendiriyor. ABD'de Utah ve Arkansas gibi eyaletler benzer düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Avrupa Birliği ise Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında platformlara daha sıkı yaş doğrulama yükümlülükleri getiriyor. Ancak uzmanlar, yasakların etkili olması için uluslararası iş birliğinin şart olduğunu vurguluyor. Zira sosyal medya şirketlerinin merkezleri farklı ülkelerde bulunuyor ve çocuklar VPN gibi araçlarla kısıtlamaları aşabiliyor.
Bu gelişme, dijital platformların çocuklar üzerindeki etkilerine yönelik küresel bir farkındalık yaratırken, ülkeler arasında farklı yaklaşımların benimsenmesine neden oluyor. Bazı ülkeler tamamen yasaklama yoluna giderken, diğerleri eğitim ve bilinçlendirme programlarını tercih ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer bir yasal düzenleme bulunmamakla birlikte, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bu konuda çalışmalar yürütmektedir. İngiltere'nin adımı, Türkiye'deki dijital güvenlik politikalarına ilham verebilir. Ayrıca, sosyal medya platformlarının kullanıcı verilerini koruma yükümlülükleri, AB ile Gümrük Birliği müzakereleri kapsamında Türkiye için de önem taşımaktadır. Ancak yasağın uygulanabilirliği ve ifade özgürlüğü ile dengelenmesi, Türkiye'nin kendi hukuki ve kültürel bağlamında dikkatle ele alması gereken bir konudur.
