Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, İsviçre ile 5,2 milyar sterlin (yaklaşık 6,7 milyar dolar) değerinde bir ticaret anlaşmasını imzaladı. Anlaşma, İngiliz vatandaşlarına İsviçre havalimanları ve sınır kapılarında e-pasaport kapılarını kullanma imkânı tanırken, dolaşım ücretlerinin kaldırılmasını ve ilaç, otomobil, sanat eseri, mücevher gibi ürünlerde ticaret koşullarının devamını öngörüyor. Starmer'ın muhtemelen son ikili görüşmesi olan bu anlaşma, İngiltere'nin Brexit sonrası ticari ilişkilerini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın ayrıntıları ve arka planı
İmzalanan anlaşma, İngiltere ile İsviçre arasındaki mevcut ticaret hacmini genişletmeyi hedefliyor. Özellikle hizmet sektörü, finans ve teknoloji alanlarında iş birliğini artıracak düzenlemeler içeriyor. E-pasaport kapıları uygulaması, İngiliz vatandaşlarının İsviçre'ye seyahatlerinde pasaport kontrolünde daha hızlı geçiş yapmalarını sağlayacak. Dolaşım ücretlerinin kaldırılması ise her iki ülke vatandaşları arasındaki iletişim maliyetlerini düşürecek. Ticaret anlaşması, ilaç ve tıbbi cihazlardan otomobil parçalarına, sanat eserlerinden mücevhere kadar geniş bir ürün yelpazesini kapsıyor.
Starmer, anlaşmayı "İngiltere'nin küresel ticaretteki yerini sağlamlaştıran önemli bir adım" olarak nitelendirdi. İsviçre Ekonomi Bakanı Guy Parmelin ise anlaşmanın her iki ülke için de ekonomik fırsatlar yaratacağını belirtti. İngiltere, Brexit sonrası AB dışındaki ülkelerle ticaret anlaşmalarını hızlandırmış durumda. İsviçre, AB üyesi olmamakla birlikte Avrupa Ekonomik Alanı'na (AEA) üye olmayan ancak ikili anlaşmalarla AB pazarına kısmen entegre olan bir ülke konumunda.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu anlaşma, Birleşik Krallık'ın AB'den ayrıldıktan sonra kendi ticaret politikasını oluşturma çabalarının bir yansıması. İngiltere, AB dışındaki ülkelerle benzer anlaşmalar imzalayarak ticari etki alanını genişletmeyi amaçlıyor. İsviçre ile yapılan bu anlaşma, özellikle hizmet ticareti ve yatırımlar açısından kritik öneme sahip. İsviçre, dünyanın en büyük finans merkezlerinden biri olarak İngiltere için önemli bir ortak. Ayrıca, anlaşma kapsamında fikri mülkiyet hakları ve dijital ticaret gibi yeni nesil konulara da yer verilmesi, modern bir ticaret anlaşması modeli sunuyor.
Küresel ölçekte, bu tür ikili anlaşmalar, Brexit'in getirdiği belirsizlikleri azaltarak İngiltere'nin ekonomik istikrarını destekliyor. Ancak İsviçre'nin AB ile olan karmaşık ilişkisi, anlaşmanın gelecekteki uyumunu etkileyebilir. Öte yandan, e-pasaport kapıları uygulaması, Schengen bölgesi dışındaki bir ülkeye yönelik olsa da, seyahat kolaylığı sağlaması açısından dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu anlaşma, Türkiye için birkaç açıdan önem taşıyor. İlk olarak, İngiltere'nin Brexit sonrası ticaret anlaşmaları, Türkiye'nin de dahil olduğu Gümrük Birliği'nin güncellenmesi tartışmalarına örnek teşkil ediyor. Türkiye, İngiltere ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması'nı (STA) derinleştirmek isterken, İsviçre benzeri kapsamlı bir anlaşma modeli inceleyebilir. İkinci olarak, e-pasaport kapıları ve dolaşım ücretlerinin kaldırılması gibi unsurlar, Türkiye-AB vize serbestisi müzakerelerinde referans olarak kullanılabilir. Son olarak, İngiltere-İsviçre ticaretinin artması, özellikle ilaç ve otomotiv sektörlerinde Türk firmaları için yeni rekabet veya iş birliği fırsatları doğurabilir.
