Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren şirketlerin yabancılar tarafından kontrol edilme oranı, Covid-19 salgınının ardından geçen yıllarda yüzde 35 oranında arttı. Ucuz değerlemelerin tetiklediği satın alma dalgası, 2020-2023 döneminde İngiliz şirketlerinin yabancı sermaye tarafından ele geçirilmesini hızlandırdı. Verilere göre, 2020 başında 12 bin 500 olan yabancı kontrollü İngiliz şirketi sayısı, 2023 sonunda 16 bin 900'e yükseldi. Bu artış, özellikle teknoloji, finans ve sağlık sektörlerinde yoğunlaştı.
Gelişmenin arka planı
Salgının ilk dönemlerinde hisse senedi fiyatlarının düşmesi, yabancı yatırımcılar için cazip fırsatlar yarattı. İngiltere Merkez Bankası'nın düşük faiz politikası da bu süreci destekledi. Özellikle Amerikan ve Avrupalı fonlar, Brexit belirsizliğine rağmen İngiltere'deki varlıklara yöneldi. Satın almaların çoğu, kriz sonrası toparlanma döneminde daha düşük maliyetle büyüme stratejisi izleyen özel sermaye şirketleri tarafından gerçekleştirildi.
Analistler, bu eğilimin İngiliz ekonomisinin küresel entegrasyonunu artırdığını ancak aynı zamanda stratejik sektörlerde milli kontrolün zayıfladığı endişelerine yol açtığını belirtiyor. Örneğin, savunma ve altyapı gibi kritik alanlarda yabancı sahipliğin artması, ulusal güvenlik endişelerini de beraberinde getiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'de yaşanan bu trend yalnızca ülkeye özgü değil. Küresel ölçekte, pandemi sonrası düşük faiz ortamı ve ucuz değerlemeler, birçok ülkede benzer bir satın alma dalgası yarattı. Ancak İngiltere, hukuki altyapısı, şeffaf piyasası ve İngilizce konuşulan bir merkez olması nedeniyle özellikle cazip hale geldi. Brexit sonrası ticaret anlaşmalarındaki belirsizlik, bazı yatırımcıları Avrupa'dan uzaklaştırsa da, İngiltere'nin esnek işgücü piyasası ve düşük kurumlar vergisi oranları yabancı yatırımcıları çekmeye devam ediyor.
Bu durum, özellikle teknoloji ve ilaç sektörlerinde yoğunlaştı. İngiliz ilaç şirketlerinin yabancı rakipler tarafından satın alınması, Ar-Ge yatırımlarının ülke dışına kayması riskini doğuruyor. Öte yandan, yabancı yatırımların istihdam yaratma ve yerel ekonomilere katkı sağlama potansiyeli de göz ardı edilmemeli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer bir trendin farklı bir boyutunu yaşıyor. Pandemi sonrası dönemde Türkiye'deki yabancı yatırımlar, özellikle enerji ve finans sektörlerinde artış gösterdi. Ancak İngiltere'deki deneyim, stratejik sektörlerde milli kontrolün korunması için düzenleyici mekanizmaların önemini hatırlatıyor. Türkiye'nin yabancı yatırımları teşvik ederken, ulusal güvenlik ve ekonomik bağımsızlık hassasiyetini de gözetmesi gerekiyor. Artan yabancı sahipliği, Türk şirketlerinin satın almalara açık hale gelmesi riskini doğuruyor; bu nedenle yerli firmaların rekabet gücünü artıracak politikalar önem kazanıyor.
