İngiltere Savunma Bakanı Sir Richard Knighton, hükümete ek finansman sağlanmaması halinde İngiliz silahlı kuvvetlerinin operasyonel kabiliyetlerinde önemli kesintiler yapmak zorunda kalacağı uyarısında bulundu. Knighton, eski Savunma Bakanı John Healey'nin daha önce dile getirdiği bütçe taleplerine destek vererek, ordunun mevcut kaynaklarla mevcut taahhütlerini sürdüremeyeceğini belirtti. Bu açıklama, İngiltere'nin savunma harcamalarını GSYİH'nın %2,5'ine çıkarma hedefi doğrultusunda bütçe baskısı altında olduğu bir dönemde geldi.
Arka plan: Bütçe krizi ve savunma taahhütleri
Knighton, parlamentoda yaptığı konuşmada, mevcut bütçe planlamasının enflasyon ve artan maliyetler karşısında yetersiz kaldığını vurguladı. Özellikle Ukrayna'ya askeri destek, NATO'nun doğu kanadındaki varlık ve Kızıldeniz'deki Husi tehdidine karşı operasyonlar gibi angajmanların İngiliz ordusunun kaynaklarını zorladığı ifade ediliyor. Knighton, "Operasyonel hazırlığı korumak için ya daha fazla para ya da daha az taahhüt seçeneğiyle karşı karşıyayız" dedi. Healey ise geçen ay yaptığı açıklamada, "Ordumuzun bel kemiği olan kara kuvvetleri, hava ve deniz unsurları, on yıllardır süregelen bütçe kısıtlamaları nedeniyle kritik eşiğe yaklaştı" ifadesini kullanmıştı.
İngiltere, 2024 yılında GSYİH'sının %2,3'ünü savunmaya ayırmıştı. Başbakan Rishi Sunak'ın vaadi olan %2,5 hedefine ulaşmak için ek 10 milyar sterlin gerekiyor. Ancak Maliye Bakanlığı, enflasyon baskısı ve kamu harcamalarındaki artış nedeniyle bu talebe sıcak bakmıyor. Knighton, bütçe artışı olmazsa bazı büyük silah alım projelerinin ertelenebileceğini, asker sayısında azaltmaya gidilebileceğini ve eğitim faaliyetlerinin kısılabileceğini söyledi.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO ve Avrupa güvenliği
İngiltere'nin savunma bütçesindeki bu darboğaz, yalnızca ülke içi bir mesele değil. Birleşik Krallık, NATO'nun Avrupa'daki en büyük ikinci askeri gücü olarak ittifakın caydırıcılık stratejisinde kilit rol oynuyor. Ukrayna savaşı sonrası NATO'nun doğu kanadına konuşlandırılan İngiliz birlikleri, Estonya ve Polonya'da varlık gösteriyor. Ayrıca Kraliyet Donanması, Kızıldeniz'de Husilere karşı uluslararası deniz görev gücüne katkı sağlıyor. Uzmanlar, bütçe kesintilerinin İngiltere'nin bu taahhütleri yerine getirme kabiliyetini zayıflatabileceğini ve NATO içinde güven boşluğuna yol açabileceğini belirtiyor. İngiltere'nin aynı zamanda AUKUS ve F-35 programı gibi stratejik ortaklıkları da bulunuyor. Knighton'un uyarıları, Avrupa güvenlik mimarisinde İngiltere'nin rolünün sorgulanmasına neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin savunma bütçesindeki sıkıntılar, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. İngiltere, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da Türkiye ile zaman zaman rekabet eden bir müttefiktir. İngiliz operasyonel kapasitesindeki azalma, özellikle Doğu Akdeniz'deki deniz gücü dengesini değiştirebilir. Ayrıca Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO'da yük paylaşımı tartışmaları yeniden alevlenebilir. Türkiye, savunma harcamalarında GSYİH'nın %2'sini aşarak bu alanda örnek ülkeler arasında yer alıyor. İngiltere'deki bütçe krizi, Ankara'nın ittifak içinde elini güçlendirebilir. Ancak doğrudan bir etki beklenmemeli; bu durum daha çok Avrupa güvenliğindeki dönüşümün bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
