İngiltere'nin hemşirelik sendikası Royal College of Nursing (RCN), İsrail merkezli ilaç şirketi Teva Pharmaceutical Industries'in İngiltere iştiraki Teva UK ile olan ticari ortaklığını sona erdirdi. Sendika, kararın gerekçesi olarak şirketin İsrail ordusuyla bağlantılarını ve kurumsal suiistimal geçmişini gösterdi. Bu adım, İsrail'e karşı küresel sendikal hareketin büyüyen baskısının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Royal College of Nursing, Birleşik Krallık'ta yaklaşık 500 bin üyesiyle ülkenin en büyük hemşirelik sendikası konumunda. Sendika yönetimi, Teva UK ile 2021'den bu yana sürdürülen sponsorluk ve ticari iş birliği anlaşmasını yenilememe kararı aldı. Kararın temelinde, Teva'nın İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ile olan tedarik ilişkileri ve uluslararası alanda şirket aleyhine yürütülen yolsuzluk davaları yatıyor.
Teva, dünyanın en büyük jenerik ilaç üreticilerinden biri ve İsrail'in en büyük çokuluslu şirketi. Şirket, İsrail ordusuna ilaç ve tıbbi malzeme sağlamakla eleştiriliyor. Ayrıca Teva, ABD'de fiyat sabitleme ve rüşvet iddialarıyla yürütülen soruşturmalar sonucunda milyarlarca dolar ceza ödemeye mahkûm edilmişti. RCN, bu faktörleri göz önünde bulundurarak Etik Kurulu'nun tavsiyesi doğrultusunda ortaklığı sonlandırdı.
Sendika sözcüsü yaptığı açıklamada, "Üyelerimizin etik değerleriyle bağdaşmayan kurumlarla iş birliği yapamayız. İnsan hakları ihlallerine dolaylı destek anlamına gelen ilişkileri sürdürmek hemşirelik mesleğinin onuruna gölge düşürür" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
RCN'in kararı, İsrail'e yönelik uluslararası baskının sendikal alana taşındığını gösteriyor. Daha önce Birleşik Krallık'ta bazı üniversite öğrenci birlikleri ve yerel yönetimler, İsrail ile bağlantılı şirketlerden mal alımını durdurma kararı almıştı. Benzer şekilde, İrlanda ve İspanya'daki bazı sendikalar da Teva ile ilişkilerini askıya almış durumda.
İsrail hükümeti, bu tür kararları "antisemitizm" olarak nitelendirme eğiliminde. Ancak RCN, kararın siyasi değil etik ve mesleki sorumluluk gereği olduğunu vurguluyor. Uluslararası Hemşireler Konseyi (ICN) de benzer etik ilkeler çerçevesinde hareket edilmesi çağrısı yapmıştı.
Teva UK cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak şirketin Birleşik Krallık pazarındaki konumu göz önüne alındığında, bu tür bir ortaklık kaybının itibar ve gelir açısından sınırlı da olsa olumsuz etkisi olabilir. Teva, İngiltere'de ulusal sağlık sistemi NHS ile uzun yıllara dayanan tedarik anlaşmalarına sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, İsrail'e karşı küresel sivil toplum baskısının sendikal alana yayılması açısından Türkiye için yakından takip edilmesi gereken bir örnektir. Türkiye, Filistin meselesinde İsrail karşıtı tutumuyla biliniyor ve benzer etik yaptırımların Türk sendikaları veya kamu kurumları tarafından da gündeme getirilmesi olası. Ayrıca Teva'nın Türkiye pazarındaki faaliyetleri ve olası ortaklıkları, bu tür kararlardan etkilenebilir. Türk dış politikası açısından, Batı ülkelerindeki sivil toplum hareketlerinin İsrail karşıtı tutumu, Ankara'nın uluslararası platformlardaki pozisyonunu güçlendirebilir. Ancak bu tür adımların ticari ve diplomatik dengeleri nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor.
