İngiltere’deki doğum hastanelerinde anne ve bebek ölümlerini konu alan bir dizi rapor, sağlık sistemindeki sistemik başarısızlıkları bir kez daha gündeme taşıdı. Son olarak yayımlanan ve Sağlık Güvenliği Soruşturma Şubesi (HSIB) tarafından hazırlanan bir rapor, 2019-2022 yılları arasında üç büyük hastane zincirinde meydana gelen 139 ölümcül vakayı inceledi. Raporda, bu vakaların büyük bir kısmının önlenebilir olduğu, ancak personel eksikliği, yetersiz eğitim ve yanlış yönetim kararları nedeniyle meydana geldiği belirtiliyor. Özellikle East Kent, Shrewsbury ve Telford ile Nottingham üniversite hastanelerindeki vaka incelemeleri, benzer hataların yıllardır tekrarlandığını ortaya koydu. Raporda ayrıca, bazı doktor ve hemşirelerin hata yapıldığında bunu gizleme eğiliminde olduğu, bunun da hastaların uygun tıbbi müdahale alamamasına yol açtığı ifade ediliyor.
Arka Plan: Bütçe Kesintileri ve Personel Kriz
İngiltere’deki doğum hizmetleri, son on yılda önemli bütçe kesintilerine maruz kaldı. 2010 sonrası uygulanan kemer sıkma politikaları, Ulusal Sağlık Hizmeti’nin (NHS) doğum birimlerindeki kaynakları ciddi şekilde azalttı. Rapora göre, birçok hastanede vardiya başına düşen ebe sayısı, güvenli bir doğum için gereken minimum sayının altına düştü. Örneğin, East Kent Hastaneleri Vakfı’nda, 2015-2020 yılları arasında ölü doğum ve yenidoğan ölüm oranları ulusal ortalamanın iki katına çıktı. Soruşturma, bu artışın doğrudan personel eksikliğine bağlanamayacağını, ancak yönetimsel körlük ve bilgi paylaşımı eksikliğinin katkıda bulunduğunu gösterdi.
Rapor ayrıca, hastane yönetimlerinin hata raporlamasını caydıran bir kültür yarattığını ortaya koydu. Örneğin, Nottingham Üniversite Hastaneleri’nde, bir doktorun meslektaşının yaptığı hatayı bildirmesi durumunda işten çıkarılma korkusu taşıdığı ifade ediliyor. Bu durum, “korku kültürü” olarak tanımlanıyor ve hasta güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye atıyor. HSIB raporu, bu tür korku kültürlerinin sadece hastaların değil, aynı zamanda sağlık çalışanlarının da mağduriyetine yol açtığını vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Kuzey-Güney Uçurumu
Rapor, İngiltere’deki doğum hizmetlerinde coğrafi bir dengesizlik olduğunu da gösteriyor. Kuzey İngiltere’deki hastanelerde anne ve bebek ölüm oranları, güneydeki hastanelere kıyasla belirgin şekilde daha yüksek. Bunun nedenleri arasında, daha düşük bütçeler, daha az deneyimli personel ve kırsal bölgelerdeki ulaşım sorunları yer alıyor. Örneğin, Shrewsbury ve Telford Hastanesi’ndeki ölüm oranları, Londra’daki birinci sınıf hastanelere göre %40 daha fazla. Bu durum, İngiltere’deki sağlık eşitsizliğinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Küresel bağlamda, İngiltere’deki bu durum, gelişmiş ülkelerde bile doğum hizmetlerinin ne kadar kırılgan olabileceğini gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, her yıl 295 bin anne ölümü meydana geliyor ve bunların büyük bir kısmı önlenebilir. İngiltere raporu, zengin ülkelerde bile sağlık sistemlerinin toplumsal cinsiyet eşitsizliği, ırkçılık ve ekonomik krizler nedeniyle başarısız olabileceğini hatırlatıyor. Özellikle siyahi ve etnik azınlık kadınların doğumda ölüm riskinin, beyaz kadınlara göre dört kat daha yüksek olduğu belirtiliyor. Raporda bu konuda özel bir analiz bulunmasa da, İngiltere’deki diğer çalışmalar bu eşitsizliği doğruluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de benzer bir tartışma, özel hastanelerde artan doğum komplikasyonları ve sağlık çalışanlarının özlük haklarıyla ilgili yaşanıyor. HSIB raporu, Türkiye’deki doğum hizmetlerinin kalitesi ve denetim mekanizmaları üzerinde düşünmek için bir fırsat sunuyor. Özellikle kamu hastanelerinde yoğunluk ve özel hastanelerde maliyet baskısının, hasta güvenliğini tehdit edebileceği biliniyor. Türkiye’nin, İngiltere’deki gibi bir “korku kültürü” ve personel eksikliği sorunu yaşamamasına rağmen, doğum hizmetlerinde eşitsizlikler (kırsal-kentsel farkı) ve sağlık çalışanlarının raporlama sistemlerine güvensizlik gibi konular gündemde. Bu rapor, Türkiye’deki sağlık politikalarının, doğum hizmetlerinde şeffaflık, bağımsız denetim ve personel istihdamı konularında güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
