Jane ve Alan Kelvey, iki aylık yelken yolculuklarının henüz birkaç saatinde bir Rus savaş gemisiyle yaşadıkları yakın temasın uluslararası bir krize dönüşmesinin şaşkınlığını yaşıyor. İngiliz çift, olayın sorumlusu olmadıklarını vurgularken, kendilerini 'koltuk denizcileri' olarak nitelendiren eleştirmenlere ve Rus yetkililerin inkârlarına sert tepki gösterdi. 44 metrelik lüks yatları 'Kumac 45' ile Atlantik'i geçmeyi planlayan çift, İspanya'nın güneyindeki Almería açıklarında Rus savaş gemisiyle karşılaştı. Olay, uluslararası medyada geniş yankı uyandırırken, Rusya'nın saldırgan bir tutum sergilediği yorumları yapıldı.
Olayın detayları
Jane ve Alan Kelvey, 1 Mayıs'ta İngiltere'den yola çıkarak Portekiz üzerinden İspanya'ya ulaştı. 10 Mayıs sabahı Almería'ya varmak üzereyken, radar ekranlarında kendilerine doğru yaklaşan büyük bir cisim fark ettiler. Kısa süre sonra, Rusya'ya ait olduğu anlaşılan bir savaş gemisinin sadece 200 metre yakınında olduklarını gördüler. Jane Kelvey, "Gemi aniden rotasını değiştirip bize doğru yöneldi. Telsizle uyarı yapmaya çalıştım ama cevap alamadık" dedi. Çift, geminin sancak tarafından geçmek zorunda kaldıklarını ve bu manevra sırasında büyük tehlike atlattıklarını belirtti. Alan Kelvey ise, "Rus gemisi uluslararası denizcilik kurallarını ihlal etti. Kısa sürede onlarca metre yakınımıza geldi, çarpışmadan son anda kurtulduk" ifadelerini kullandı.
Olayın ardından İspanyol ve İngiliz yetkililere bilgi veren çift, Rusya'nın ise olayı 'provokasyon' olarak nitelendirdiğini öğrendi. Rusya Dışişleri Bakanlığı, geminin 'rutin bir devriye görevi' yürüttüğünü ve herhangi bir kural ihlali yapılmadığını savundu. Ancak Jane Kelvey, "Rusların inkâr etmesi beni şaşırtmadı. Ama koltuk denizcilerinin suçu bize atmasına anlam veremiyorum. Biz sadece seyrimize devam ediyorduk" dedi. Çift, sosyal medyada kendilerine yönelik bazı eleştirilerin, 'deneyimsiz' ve 'dikkatsiz' oldukları yönünde olduğunu belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
Olay, NATO ile Rusya arasındaki gerginliğin arttığı bir dönemde yaşandı. Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz'de ve Doğu Akdeniz'de Rus savaş gemilerinin faaliyetleri sıklaşmış durumda. Uzmanlar, bu tür yakın temasların 'kaza' ihtimalini artırdığına dikkat çekiyor. İngiltere, olayı 'provokatif' olarak nitelendirirken, Rusya'nın uluslararası denizcilik kurallarına uyması çağrısında bulundu. Denizcilik hukuku uzmanı Dr. Emily Harris, "Sivil gemilerin savaş gemilerine yaklaşmaktan kaçınması rutin bir kural olsa da, savaş gemilerinin de sivil gemilere saygı duyması gerekir. Bu olayda her iki tarafın da 'kaçınma' sorumluluğu var" dedi. Rusya'nın Akdeniz'deki varlığı, Suriye'deki askeri üsleri nedeniyle kritik öneme sahip. Uzmanlar, bu tür olayların tırmanma potansiyeline karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki güvenlik dinamikleri açısından Türkiye için önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi'ne taraf olarak Rus savaş gemilerinin Karadeniz'den geçişini denetlemekte. Son dönemde Rusya'nın Karadeniz'deki askeri faaliyetleri ve Ukrayna savaşı, bölgede tansiyonu yükseltiyor. Bu tür bir sivil-askeri gemi yakınlaşması, Türk boğazlarından geçen binlerce ticari gemi için potansiyel bir risk oluşturuyor. Türk Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Komutanlığı, benzer olayların önüne geçmek için sivil gemilere yönelik uyarılarını artırmalı. Ayrıca, Rusya'nın Akdeniz'deki üsleri (Tartus) ve Doğu Akdeniz'deki enerji arama faaliyetleri, Türkiye'nin Libya ve Doğu Akdeniz politikasını doğrudan etkileyebilir. Ankara, bu tür küçük çaplı olayların büyük bir krize dönüşmemesi için Kremlin'le iletişim kanallarını açık tutmalı.
