Uluslararası Para Fonu (IMF), yayımladığı güncellenmiş Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nda (WEO) 2024 yılı küresel büyüme tahminini büyük ölçüde değiştirmedi. Ancak Fon, yapay zeka (YZ) alanındaki patlamanın, Orta Doğu'daki çatışmaların yarattığı ekonomik dalgalanmaları kısmen telafi ettiğini belirtti. IMF Araştırma Departmanı Direktör Yardımcısı Petya Koeva Brooks, Bloomberg ile yaptığı değerlendirmede, YZ yatırımlarının özellikle gelişmiş ekonomilerde üretkenlik artışına katkı sağladığını ve bu sayede petrol fiyatlarındaki dalgalanma ile tedarik zinciri aksaklıklarının olumsuz etkilerinin sınırlı kaldığını ifade etti.
Küresel Büyüme Görünümü ve Yapay Zeka Etkisi
IMF, Nisan 2024'te yayımladığı WEO raporunda küresel büyümeyi yüzde 3,2 olarak tahmin etmişti. Yeni raporda bu oran yüzde 3,2 seviyesinde korunurken, 2025 yılı için de yüzde 3,3'lük bir büyüme öngörülüyor. Rob Brooks, YZ teknolojilerine yönelik yoğun yatırımların, özellikle ABD ve Çin gibi büyük ekonomilerde büyümeyi desteklediğini vurguladı. Öte yandan, Orta Doğu'da İsrail-Filistin çatışması ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları nedeniyle küresel ticaret rotalarında yaşanan aksamalar, enflasyonist baskıları artırma potansiyeli taşıyor. Ancak IMF, şimdilik bu etkilerin sınırlı kaldığını ve merkez bankalarının faiz indirim döngüsüne hazırlandığı bir ortamda YZ kaynaklı verimlilik artışlarının dengeleyici bir rol üstlendiğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Jeopolitik Riskler ve Teknoloji Yatırımları
IMF raporu, jeopolitik gerilimlerin en çok Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesini etkilediğine işaret ediyor. Petrol fiyatlarındaki oynaklık ve turizm gelirlerindeki düşüş, özellikle Mısır, Ürdün ve Lübnan gibi ülkeleri olumsuz etkiliyor. Bununla birlikte, Körfez ülkeleri YZ ve dijital dönüşüm projelerine yaptıkları yatırımlarla bu etkiyi hafifletmeye çalışıyor. Suudi Arabistan'ın Vision 2030 planı kapsamında YZ alanında 40 milyar dolarlık yatırım hedefi, bölgesel bir teknoloji merkezi olma yolunda önemli bir adım olarak görülüyor. Küresel ölçekte ise YZ odaklı yatırımların 2024'te 200 milyar doları aşması bekleniyor. Bu durum, yarı iletkenlerden veri merkezlerine kadar birçok sektörde talep artışı yaratırken, aynı zamanda işgücü piyasasında dönüşüm ve düzenleyici çerçeve ihtiyacını da gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Orta Doğu'ya coğrafi yakınlığı ve enerji ithalatındaki bağımlılığı nedeniyle bölgedeki çatışmalardan doğrudan etkileniyor. IMF'nin değerlendirmesi, YZ ve teknoloji yatırımlarının jeopolitik risklere karşı koruyucu bir kalkan işlevi görebileceğini ortaya koyuyor. Türkiye'nin son dönemde yerli YZ girişimleri, teknoparklar ve dijital dönüşüm projeleriyle bu alana yöneldiği görülüyor. Ancak IMF raporu, bu tür yatırımların makroekonomik istikrarla desteklenmesi gerektiğini de ima ediyor. Enflasyonla mücadele ve yapısal reformlar, Türkiye'nin YZ ve teknoloji tabanlı büyüme potansiyelinden tam anlamıyla faydalanabilmesi için kritik önem taşıyor. Ayrıca, Kızıldeniz krizi Türkiye'yi lojistik alternatifleri değerlendirmeye iterken, enerji fiyatlarındaki oynaklık cari açık üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor.
