Illinois'te yıllardır endüstriyel hava kirliliğine maruz kalan toplulukların mücadelesi, eyalet meclisinden geçen bir yasa tasarısıyla önemli bir zafere ulaştı. Özellikle düşük gelirli ve renkli toplulukları etkileyen zehirli kirliliğe karşı yürütülen bu mücadele, sonunda eyaletin çevre düzenlemelerinde radikal bir değişikliğe imza attı. Geçtiğimiz hafta Illinois Genel Kurulu'nda kabul edilen yeni yasa tasarısı, eyaletin endüstriyel hava kirleticilerine karşı düzenleyici yükümlülüklerini genişleterek, çevresel adalet bölgelerinde yaşayanlar için daha sıkı denetim ve şeffaflık sağlıyor.
Yasa Tasarısının Detayları ve Arka Planı
Illinois Çevre Adaleti Ağı (EJA) ve diğer sivil toplum kuruluşlarının yıllardır süren lobi faaliyetleri sonucu hazırlanan tasarı, endüstriyel tesislerin emisyonlarını izleme ve raporlama zorunluluğunu artırıyor. Ayrıca kirlilikten en çok etkilenen bölgelere öncelik verilmesini ve bu bölgelerde yaşayanların karar alma süreçlerine dahil edilmesini öngörüyor. Tasarı, Illinois Çevre Koruma Ajansı'nın (IEPA) yetkilerini genişleterek, kirlilik izinlerinin verilmesinde sağlık etki değerlendirmelerini zorunlu kılıyor. Bu düzenleme, özellikle Chicago'daki gibi yoğun sanayi bölgelerinde yaşayan ve orantısız şekilde astım, kanser gibi hastalıklara maruz kalan topluluklar için kritik önem taşıyor.
Bölgesel ve Ulusal Boyut
Illinois'teki bu yasa, ABD genelinde çevresel adalet hareketi için bir dönüm noktası olarak görülüyor. Biden yönetiminin Justice40 girişimiyle de uyumlu olan bu adım, diğer eyaletlere örnek teşkil edebilir. Benzer mücadeleler Teksas, Louisiana ve Kaliforniya gibi eyaletlerde de devam ederken, Illinois'teki zafer, çevre aktivistlerine umut verdi. Öte yandan, endüstri grupları tasarının işletmeler üzerinde ek mali yük getireceği ve istihdamı olumsuz etkileyebileceği gerekçesiyle karşı çıkıyor. Ancak aktivistler, halk sağlığı ve adaletin ekonomik kaygılardan daha öncelikli olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de de benzer çevre adaleti sorunları yaşayan bölgeler için önemli bir referans noktasıdır. Özellikle İzmir Aliağa, Kocaeli Dilovası gibi sanayi bölgelerinde yaşayan topluluklar, hava kirliliği ve sağlık sorunlarıyla mücadele etmektedir. Illinois modeli, karar alma süreçlerinde yerel halkın katılımını ve sağlık etki değerlendirmelerini ön plana çıkarmasıyla Türkiye'deki çevre politikaları için ilham verici olabilir. Türkiye'nin sanayi bölgelerinde yaşayan dezavantajlı toplulukların sesini duyurmak ve çevresel adaleti sağlamak için benzer düzenlemeler yapması, hem halk sağlığı hem de sürdürülebilir kalkınma açısından kritik öneme sahiptir.
