İklim değişikliğinin etkisiyle, güneybatı Fransa'da orman yangınlarını körükleyen aşırı hava koşullarının olasılığı iki katına çıkarken, İspanya'nın orta kesimlerindeki yangınları tetikleyen koşulların olasılığı 20 kat arttı. Bilim insanları, bu durumun doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliğinden kaynaklandığını belirtti. Cuma günü açıklanan analiz, Avrupa'yı kavuran sıcak hava dalgalarının ve kuraklığın, yangın mevsimini uzatarak daha yıkıcı hale getirdiğini ortaya koyuyor.
Bilimsel analiz ve yöntem
Dünya Hava Durumu İttifakı (World Weather Attribution) grubu tarafından yapılan araştırma, iklim modellerini kullanarak, günümüzdeki sera gazı emisyonlarıyla mevcut koşulların ne sıklıkla yaşandığını, sanayi öncesi döneme kıyasla değerlendirdi. Sonuçlar, Fransa'nın Gironde bölgesinde temmuz ayında yaşanan sıcaklık ve düşük nem oranı gibi yangınları tetikleyen hava koşullarının, iklim değişikliği olmasaydı çok daha nadir görüleceğini gösterdi. İspanya'nın Cáceres bölgesinde ise benzer koşulların olasılığı 20 kat arttı.
Çalışmanın başyazarı olan Imperial College London'dan iklim bilimci Friederike Otto, "Bu artık bir uyarı değil, yaşanan bir gerçek. Her yıl milyonlarca insanı etkileyen orman yangınları, iklim değişikliğinin doğrudan sonucu olarak daha sık ve daha şiddetli hale geliyor" dedi. Otto, fosil yakıt kullanımının azaltılmaması durumunda bu tür felaketlerin daha da yaygınlaşacağını vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu yıl Avrupa'da yaşanan sıcak hava dalgaları ve orman yangınları, kıtanın iklim değişikliğine karşı ne kadar savunmasız olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Fransa'da binlerce kişi tahliye edilirken, on binlerce hektar ormanlık alan kül oldu. İspanya'da da benzer tablolar yaşandı. Uzmanlar, Akdeniz havzasının küresel ısınmanın etkilerine en açık bölgelerden biri olduğunu ve bu durumun tarım, turizm ve biyolojik çeşitlilik üzerinde uzun vadeli sonuçları olacağını belirtiyor.
Avrupa Birliği, yangınlarla mücadele için ortak bir hava filosu kurarak üye ülkelere destek sağlıyor. Ancak bilim insanları, kısa vadeli müdahale planlarının yanı sıra, iklim değişikliğiyle mücadelede daha iddialı hedeflerin şart olduğunu söylüyor. Küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefi aşılmış görünüyor; Dünya Meteoroloji Örgütü, önümüzdeki beş yıl içinde bu eşiğin aşılma olasılığının yüzde 50 olduğunu açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz iklim kuşağında yer alması nedeniyle orman yangınlarına karşı yüksek riskli ülkeler arasında. Geçen yıl Antalya ve Muğla'da yaşanan büyük yangınlar, bu riskin ne kadar ciddi olduğunu gösterdi. Bu araştırma, Türkiye'nin de benzer tehditlerle karşı karşıya olduğunu ve orman yangınlarıyla mücadele kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, iklim değişikliğinin tarım, enerji ve su kaynakları üzerindeki etkileri, ülkenin uzun vadeli kalkınma planlarında daha fazla yer almalı. Türkiye'nin Paris İklim Anlaşması'na taraf olması ve 2053 net sıfır hedefi, bu bağlamda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
