Idaho, ABD'nin en katı kürtaj yasaklarından birini uygularken, bu yasağın kaldırılması için tarihi bir adım atıldı. Idaho Eyalet Sekreteri, Pazartesi günü bir mektupla girişimin arkasındaki gruba, seçmenlerin 3 Kasım 2025'te yapılacak seçimlerde bu yasağı geri alma konusunda doğrudan oy kullanabileceğini bildirdi. Bu gelişme, Idaho'yu kürtajın doğrudan sandığa taşındığı dördüncü eyalet haline getiriyor. Daha önce California, Michigan ve Vermont'ta da benzer referandumlar yapılmıştı.
Kürtaj Yasağının Detayları ve Yasal Süreç
Idaho'da 2020 yılında kabul edilen ve 2022'de Roe v. Wade kararının bozulmasıyla yürürlüğe giren yasa, neredeyse tüm kürtajları yasaklıyor. Yalnızca tecavüz, ensest veya annenin hayatını tehdit eden durumlarda istisna tanınıyor. Ancak bu istisnalar da oldukça kısıtlı; tecavüz ve ensest vakalarında adli rapor zorunluluğu bulunuyor. Bu durum, birçok kadının yasal kürtaja erişimini neredeyse imkansız hale getiriyor.
Yasağın ardından Idaho'da kürtaj oranları dramatik bir şekilde düştü. Komşu eyaletlere seyahat eden kadınların sayısı ise arttı. Özellikle Washington ve Oregon eyaletlerindeki klinikler, Idaho'dan gelen hasta sayısında önemli bir artış bildirdi. Bu durum, kürtaj yasaklarının yalnızca bir eyaleti değil, bölgesel olarak birçok eyaleti etkilediğini gösteriyor.
Referandum girişimi, Idaho Kürtaj Hakları Koalisyonu tarafından organize edildi. Grup, 2024 yılı boyunca imza toplama kampanyası yürüttü ve gerekli imza sayısını aşarak referandumu zorunlu kıldı. Eyalet sekreteri, başvurunun geçerli olduğunu ve Kasım 2025 seçimlerinde oylamaya sunulacağını doğruladı.
Kürtaj Hakkı Mücadelesi: Bölgesel ve Küresel Boyut
Idaho'daki referandum, ABD genelinde kürtaj hakkı mücadelesinin bir parçası. 2022'de ABD Yüksek Mahkemesi'nin Roe v. Wade kararını bozmasının ardından birçok eyalet katı yasaklar getirdi. Ancak bazı eyaletlerde halk, doğrudan oylamayla bu yasakları tersine çevirme yoluna gitti. 2022'de Kansas, Kentucky, Michigan, California ve Vermont'ta yapılan referandumlarda kürtaj hakkını koruyan taraf kazandı. 2023'te Ohio'da da benzer bir oylama yapıldı ve kürtaj hakkı anayasal güvence altına alındı.
Bu eğilim, 2024 ve 2025 yıllarında da devam ediyor. Florida, Missouri, Montana ve Nebraska gibi eyaletlerde de referandum hazırlıkları sürüyor. Uzmanlar, kürtaj hakkının ABD siyasetinde belirleyici bir konu haline geldiğini belirtiyor. Özellikle başkanlık seçimleri ve Kongre yarışlarında bu konu önemli bir rol oynuyor. Idaho'daki oylamanın, diğer muhafazakar eyaletlerdeki benzer girişimler için bir emsal oluşturması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki kürtaj tartışmaları, Türkiye'deki sağlık politikaları ve kadın hakları açısından da önemli bir referans noktası sunuyor. Türkiye'de kürtaj yasal olmakla birlikte, son yıllarda erişim kısıtlamaları ve kamu hastanelerindeki uygulama engelleri nedeniyle fiili bir daralma yaşanıyor. Idaho'daki referandum, toplumsal cinsiyet eşitliği ve üreme hakları konusunda kamuoyu bilincinin artmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, ABD'deki bu gelişmeler, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri tarafından yakından takip ediliyor; Türk sivil toplumu da benzer stratejiler geliştirebilir.
