Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) tarafından görevden alınan Başsavcı Karim Khan'ın hukuk ekibi, müvekkillerinin maruz kaldığı süreci 'siyasi bir cadı avı' olarak nitelendiriyor. Khan'ın avukatları, hakkında başlatılan soruşturmanın hukuki temelden yoksun olduğunu ve kişisel itibarını zedelemeyi amaçladığını savunuyor. Bu gelişme, uluslararası hukuk camiasında geniş yankı uyandırırken, ICC'nin iç işleyişine dair ciddi soru işaretleri de beraberinde getiriyor. Peki, Khan'ın karşı karşıya kaldığı suçlamaların arka planında ne var?
Gelişmenin Arka Planı
Karim Khan, 2021 yılında ICC Başsavcılığı görevine getirilmişti. Görev süresi boyunca, özellikle Gazze'deki Filistin topraklarında işlenen savaş suçlarına ilişkin yürüttüğü soruşturmalarla uluslararası gündemde öne çıkmıştı. Khan'ın İsrail ve Hamas yetkilileri hakkında tutuklama emri talepleri, hem Batı'da hem de küresel güneyde büyük tartışmalara yol açmıştı.
ICC üyesi devletlerin gözetim organı olan Devletler Tarafı Konferansı'nın (ASP) geçtiğimiz haftalarda aldığı kararla Khan'ın görevden alınması, hukuk dünyasında şok etkisi yarattı. Kararın gerekçesi olarak, Khan'ın yetki sınırlarını aştığı ve mahkemenin tarafsızlığını zedelediği öne sürülüyor. Ancak Khan'ın avukatları, bu suçlamaların tamamen asılsız olduğunu ve kanıtlandığında müvekkillerinin aklandığını iddia ediyor.
Uluslararası Hukuk ve Siyasi Baskılar
Khan'ın görevden alınma süreci, uluslararası ceza hukukunun siyasi baskılara ne kadar açık olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Bazı hukuk uzmanları, bu kararın ICC'nin bağımsızlığına gölge düşürdüğünü ve büyük güçlerin mahkeme üzerindeki etkisini artırabileceğini belirtiyor. Özellikle İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Khan'a yönelik eleştirileri, sürecin arkasındaki siyasi motivasyonlara işaret ediyor olabilir.
Diğer yandan, Khan'ın görevden alınması yalnızca bireysel bir hukuk mücadelesi olmaktan çıkmış durumda. Bu olay, uluslararası toplumun savaş suçlarıyla mücadele mekanizmalarına duyduğu güveni de test ediyor. Afrika ülkeleri ve bazı Latin Amerika devletleri, ICC'nin seçici davrandığı eleştirisini yıllardır dile getiriyor; Khan'ın akıbeti, bu eleştirilerin ne kadar haklı olduğuna dair yeni bir tartışma başlattı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Khan'ın görevden alınması, Türkiye'nin ICC'ye bakışını da etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, ICC'ye taraf olmayan ülkelerden biri; ancak uluslararası hukukun üstünlüğü ve hesap verebilirlik ilkelerini sık sık vurguluyor. Bu süreç, ICC'nin siyasi mülahazalarla yönetildiği algısını güçlendirirse, Türkiye'nin mahkemeye mesafeli duruşunu meşrulaştırabilir. Öte yandan, Türk dış politikası açısından uluslararası hukukun işleyişindeki bu tür krizler, küresel güç dengelerindeki değişimin bir yansıması olarak okunabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin uluslararası yargı kurumlarına olan güvenini artırmaktan ziyade, adaletin siyasetten bağımsız olmadığı gerçeğini bir kez daha hatırlatıyor.
